विश्वको इतिहास

Part 1 : इतिहास परिचय तथा प्राचीन सभ्यताहरू

इतिहास सम्बन्धी महत्वपूर्ण तथ्य
  • पञ्चवेद भनिने विषयलाई इतिहास भनिन्छ।
  • प्राचीन सभ्यताको विकास नदी किनाराबाट भएको मानिन्छ।
  • इतिहासका पिता (Father of History) हेयरोडोटस हुन्।
  • हेयरोडोटसले Persian Wars नामक पुस्तक लेखेका थिए।
  • Modern History का पिता William Stubbs हुन्।
  • Scientific History का पिता Thucydides हुन्।
इतिहासका युगहरू
युग अवधि
प्रागैतिहासिक युग ढुङ्गे युगदेखि इ.पू. १००० सम्म
नवपाषाण युग इ.पू. १०००० – ६०००
प्राचीन युग इ.पू. तेस्रो शताब्दी – पाँचौँ शताब्दी
मध्यकालीन युग रोमन साम्राज्य पतनदेखि १४९२ सम्म
आधुनिक युग पुनर्जागरण कालदेखि
समकालीन युग हालको युग
मिश्र सभ्यता (Egyptian Civilization)
  • विश्वको सबैभन्दा पुरानो सभ्यता।
  • नाइल नदीको वरदान भनिन्छ।
  • हेयरोडोटसले "Gift of Nile" भनेका थिए।
  • मिश्र विश्वको पहिलो राष्ट्र मानिन्छ।
  • पिरामिड युगको विकास भएको थियो।
  • मिश्रका राजालाई फराओ भनिन्थ्यो।
  • कागज, कलम र मसीको विकास भएको थियो।
  • गणित र विज्ञानको विकास भएको थियो।
  • मुख्य पेशा कृषि थियो।
मेसोपोटामिया सभ्यता
  • आधुनिक इराकमा अवस्थित।
  • टिग्रिस र युफ्रेटिस नदीको बीचमा विकास भएको।
  • हम्मुराबीको कानुन संहिता प्रसिद्ध।
  • संहितामा २८२ धारा थिए।
  • Eye for Eye, Tooth for Tooth सिद्धान्त प्रसिद्ध।
  • गणित, ज्योतिष र खगोलशास्त्रको विकास।
सिन्धुघाँटी सभ्यता
  • हालको पाकिस्तानमा अवस्थित।
  • मुख्य केन्द्र : हडप्पा र मोहेन्जोदाडो।
  • हडप्पा सभ्यता नामले पनि चिनिन्छ।
  • मुख्य व्यवसाय कृषि र उद्योग।
  • प्रमुख पेशा पशुपालन।
  • जुवा र पासा खेल्ने चलन थियो।
युनानी सभ्यता
  • लोकतन्त्रको जन्मस्थल।
  • अंकगणित र ज्यामितिको विकास।
  • युनानी नगर राज्यलाई Polis भनिन्थ्यो।
  • प्रमुख बाली गहुँ।
रोमन सभ्यता
  • टाइबर नदी किनारमा विकास।
  • ३६५ दिनको पात्रोको विकास।
  • पहिलो इसाई सम्राट Constantine।
  • Caligula लाई Little Boot भनिन्थ्यो।
Important MCQ
1. इतिहासका पिता को हुन्?
A. प्लेटो
B. हेयरोडोटस
C. अरस्तु
D. सुकरात

उत्तर: B. हेयरोडोटस
2. Scientific History का पिता को हुन्?
A. William Stubbs
B. Thucydides
C. Plato
D. Aristotle

उत्तर: B. Thucydides
3. मिश्र सभ्यतालाई केको वरदान भनिन्छ?
A. अमेजन नदी
B. गंगा नदी
C. नाइल नदी
D. सिन्धु नदी

उत्तर: C. नाइल नदी
4. हम्मुराबीको कानुन संहिता कुन सभ्यतासँग सम्बन्धित छ?
A. मिश्र
B. मेसोपोटामिया
C. रोमन
D. युनानी

उत्तर: B. मेसोपोटामिया
5. लोकतन्त्रको जन्मस्थल कुन सभ्यता हो?
A. रोमन
B. मिश्र
C. युनानी
D. चिनियाँ

उत्तर: C. युनानी

विश्वको इतिहास

Part 2 : म्याग्नाकार्टा, Bill of Rights र बेलायतका संवैधानिक विकास

म्याग्नाकार्टा (Magna Carta)
  • म्याग्नाकार्टाको मस्यौदा सन् १२१३ मा ब्यारोन पादरीहरूले तयार गरेका थिए।
  • मस्यौदा ५ जना ब्यारोनहरूले गरेका थिए।
  • म्याग्नाकार्टामा हस्ताक्षर सन् १२१५ जुन १५ मा भएको थियो।
  • हस्ताक्षर भएको स्थान रनिमेड हो।
  • रनिमेड लन्डनभन्दा १९ माइल टाढा पर्छ।
  • हस्ताक्षर गर्ने राजा जोन द्वितीय हुन्।
  • म्याग्नाकार्टामा ६३ धारा, ४९२२ शब्द र ३७ वटा कानुन छन्।
  • यसको भाषा ल्याटिन थियो।
  • यसलाई मानव अधिकारको पहिलो दस्तावेज भनिन्छ।
  • नेपालको म्याग्नाकार्टा प्रतिनिधिसभाको घोषणापत्र २०६३ लाई भनिन्छ।
Exam Focus:
Magna Carta = 1215 June 15
हस्ताक्षर गर्ने राजा = King John II
स्थान = Runnymede
म्याग्नाकार्टाका मुख्य धारा
धारा व्यवस्था
धारा १ चर्चको स्वायत्तता सम्बन्धी विषय
धारा २८, २९ र ३१ व्यक्तिगत सम्पत्तिको प्रत्याभूतिको वर्णन
धारा ३८ व्यक्तिगत स्वतन्त्रता
धारा ३९ कानुनअनुसार दण्ड दिने र बन्दी प्रत्यक्षीकरण सम्बन्धी व्यवस्था
धारा ४० न्याय प्रदान गर्न ढिलाइ नगर्ने, अधिकार र न्याय नबेच्ने व्यवस्था
धारा ५४ राजाले पनि कानुन मान्नु र जान्नु पर्छ
धारा ६३ विविध व्यवस्था
म्याग्नाकार्टाका प्रमुख व्यवस्था
  • No taxation without representation भन्ने अवधारणाको विकास भयो।
  • No spending without Legislation भन्ने अवधारणाको विकास भयो।
  • राजाले संसदको अधिवेशन नियमित रूपमा बोलाउनुपर्ने व्यवस्था भयो।
  • ऐन पारित गर्ने अधिकार संसदलाई हुने भयो।
  • राजाले कर उठाउँदा संसदको स्वीकृति लिनुपर्ने भयो।
  • कानुनबिना कसैलाई थुन्न वा देश निकाला गर्न नपाइने व्यवस्था भयो।
  • कानुनले तोकेको भन्दा बढी दण्ड सजाय गर्न नपाइने भयो।
  • मृत्युदण्डको सजाय दिन नपाइने व्यवस्था भयो।
  • चर्चलाई स्वायत्तता प्राप्त भयो।
  • न्याय दिनमा ढिलाइ र इन्कार गर्न नहुने व्यवस्था भयो।
म्याग्नाकार्टा संशोधन
संस्करण मिति राजा
पहिलो 1216 November 12 Henry III
दोस्रो 1217 February 17 Henry III
तेस्रो 1225 February 11 Henry III
चौथो 1297 Edward I
सुरक्षित रहेका Magna Carta का प्रतिहरू
स्थान संख्या
British Library २ प्रति
Salisbury १ प्रति
Lincoln Cathedral १ प्रति
बेलायतका प्रमुख ४ राजा
राजा मिति विशेषता
John II 1215 Magna Carta मा हस्ताक्षरकर्ता
Charles I 1649 झुण्ड्याएर मारिने राजा
James II 1688 देश छाडेर भाग्ने राजा
George II 1713 अङ्ग्रेजी नबुझ्ने राजा
म्याग्नाकार्टा सम्बन्धी महत्वपूर्ण लेखक / कृति
कृति / विषय लेखक
Modern Constitution K.C. Wheare
Law of Constitution A.V. Dicey
Constitutional Law Wade and Phillips
बेलायतमा जारी भएका प्रमुख कानुनी दस्तावेज
दस्तावेज वर्ष
Magna Carta 1215 A.D.
Petition of Right 1628 A.D.
Habeas Corpus 1679 A.D.
Bill of Rights 1689 A.D.
One Liner Revision
✔ Magna Carta = 1215 June 15
✔ Magna Carta हस्ताक्षर स्थान = Runnymede
✔ हस्ताक्षरकर्ता राजा = King John II
✔ भाषा = Latin
✔ मानव अधिकारको पहिलो दस्तावेज = Magna Carta
✔ Magna Carta का धारा = 63
✔ शब्द = 4922
✔ कानून = 37
✔ लेखक = Archbishop Stephen Langton
✔ नेपालको Magna Carta = प्रतिनिधिसभाको घोषणापत्र २०६३
✔ Habeas Corpus = 1679
✔ Bill of Rights = 1689
Important MCQ
1. Magna Carta मा कहिले हस्ताक्षर भएको थियो?
A. 1213
B. 1215 June 15
C. 1679
D. 1689

उत्तर: B. 1215 June 15
2. Magna Carta मा हस्ताक्षर गर्ने राजा को हुन्?
A. Henry III
B. Edward I
C. King John II
D. Charles I

उत्तर: C. King John II
3. Magna Carta लाई के भनिन्छ?
A. पहिलो संविधान
B. मानव अधिकारको पहिलो दस्तावेज
C. युद्ध सन्धि
D. धार्मिक ग्रन्थ

उत्तर: B. मानव अधिकारको पहिलो दस्तावेज
4. Bill of Rights कहिले जारी भयो?
A. 1215
B. 1628
C. 1679
D. 1689

उत्तर: D. 1689
5. नेपालको Magna Carta केलाई भनिन्छ?
A. संविधान २०७२
B. प्रतिनिधिसभाको घोषणापत्र २०६३
C. मुलुकी ऐन
D. दिल्ली सम्झौता

उत्तर: B. प्रतिनिधिसभाको घोषणापत्र २०६३

विश्वको इतिहास

Part 3 : पुनर्जागरण (Renaissance)

पुनर्जागरणको परिचय
  • पुनर्जागरणको अवधि १४ औँदेखि १६ औँ शताब्दीसम्म मानिन्छ।
  • पुनर्जागरणको सुरुवात युरोपको इटालीबाट भएको हो।
  • पुनर्जागरणले साहित्य, कला, राजनीति, विज्ञान तथा भौगोलिक खोजमा ठूलो प्रगति ल्यायो।
  • पुनर्जागरणका प्रमुख कारणहरू धर्मयुद्ध, मानवतावादको प्रचार र व्यापार विस्तार हुन्।
Exam Focus:
पुनर्जागरणको सुरुवात = इटालीबाट
अवधि = १४ औँ–१६ औँ शताब्दी
पुनर्जागरणका प्रमुख साहित्यकार
साहित्यकारविशेषता / कृति
दाँतेDivine Comedy का लेखक, पुनर्जागरणका प्रथम व्यक्ति
पेट्राकइटालीको साहित्यिक पुनर्जागरणका प्रमुख व्यक्ति
बोक्कासियोइटालीको साहित्यिक पुनर्जागरणका प्रमुख व्यक्ति
शेक्सपियरOthello, Merchant of Venice, Hamlet का लेखक
थोमस मोरUtopia का लेखक
निकोलस मेकियावेलीThe Prince का लेखक
पुनर्जागरणका प्रमुख कलाकार
कलाकारप्रसिद्ध कृति / भनाइ
Leonardo da VinciMona Lisa, The Last Supper, The Virgin
Michael AngeloLast Judgment, “चित्र मस्तिष्कबाट बनाइन्छ, हातबाट होइन”
Raphaelपुनर्जागरणकालीन प्रमुख कलाकार
प्रमुख दार्शनिक र कृति
विषय / कृतिव्यक्ति
The Spirit of LawMontesquieu
The Social ContractRousseau
Back to Nature दर्शनLao Tse
शक्ति पृथकीकरण सिद्धान्तMontesquieu
“Man is born free but everywhere he is in chain”Rousseau
“Nature is far better than Civilization”Rousseau
भौगोलिक खोज
  • युरोपबाट भारत आउने सामुद्रिक मार्ग पत्ता लगाउने व्यक्ति Vasco da Gama हुन्।
  • फिलिपिन्स पत्ता लगाउने व्यक्ति पोर्चुगलका नाविक Magellan हुन्।
  • पुनर्जागरणको परिणामस्वरूप अमेरिका, भारत, फिलिपिन्स र न्यूजिल्याण्ड जस्ता क्षेत्रहरूको खोज भयो।
One Liner Revision
✔ पुनर्जागरण सुरु = इटाली
✔ पुनर्जागरण अवधि = १४ औँ–१६ औँ शताब्दी
✔ पुनर्जागरणका प्रथम व्यक्ति = दाँते
✔ Divine Comedy = दाँते
✔ Utopia = Thomas More
✔ The Prince = Machiavelli
✔ The Social Contract = Rousseau
✔ शक्ति पृथकीकरण = Montesquieu
✔ Mona Lisa = Leonardo da Vinci
✔ Last Judgment = Michael Angelo
✔ भारत आउने समुद्री मार्ग = Vasco da Gama
Important MCQ
1. पुनर्जागरणको सुरुवात कहाँबाट भएको हो?
A. फ्रान्स
B. बेलायत
C. इटाली
D. जर्मनी

उत्तर: C. इटाली
2. Divine Comedy का लेखक को हुन्?
A. Dante
B. Rousseau
C. Montesquieu
D. Shakespeare

उत्तर: A. Dante
3. Mona Lisa कसको कृति हो?
A. Raphael
B. Leonardo da Vinci
C. Michael Angelo
D. Dante

उत्तर: B. Leonardo da Vinci
4. शक्ति पृथकीकरण सिद्धान्तका प्रतिपादक को हुन्?
A. Rousseau
B. Montesquieu
C. Thomas More
D. Machiavelli

उत्तर: B. Montesquieu
5. The Social Contract का लेखक को हुन्?
A. Rousseau
B. Dante
C. Shakespeare
D. Thomas More

उत्तर: A. Rousseau

विश्वको इतिहास

Part 4 : औद्योगिक क्रान्ति (Industrial Revolution)

औद्योगिक क्रान्तिको परिचय
  • औद्योगिक क्रान्तिको सुरुवात सर्वप्रथम बेलायतबाट भएको थियो।
  • औद्योगिक क्रान्ति सन् 1760 देखि 1840 सम्मको अवधिलाई मानिन्छ।
  • हातले गरिने उत्पादनलाई मेसिनद्वारा उत्पादन गर्ने प्रक्रियालाई औद्योगिक क्रान्ति भनिन्छ।
  • औद्योगिक क्रान्तिले विश्वको आर्थिक, सामाजिक र राजनीतिक क्षेत्रमा ठूलो परिवर्तन ल्यायो।
Exam Focus:
औद्योगिक क्रान्तिको जन्मस्थल = बेलायत
अवधि = 1760–1840
औद्योगिक क्रान्तिका कारणहरू
  • प्राकृतिक स्रोतको उपलब्धता
  • कोइला र फलामको प्रशस्त भण्डार
  • वैज्ञानिक आविष्कारहरू
  • उपनिवेशबाट कच्चा पदार्थको प्राप्ति
  • यातायात तथा सञ्चारको विकास
  • पूँजीको उपलब्धता
  • कृषि क्रान्तिको सफलता
महत्वपूर्ण आविष्कार र आविष्कारक
आविष्कार आविष्कारक वर्ष
Flying Shuttle John Kay 1733
Spinning Jenny James Hargreaves 1764
Water Frame Richard Arkwright 1769
Steam Engine James Watt 1769
Power Loom Edmund Cartwright 1785
Locomotive Engine George Stephenson 1814
James Watt
  • औद्योगिक क्रान्तिका प्रमुख व्यक्तित्व मानिन्छन्।
  • Steam Engine लाई सुधार गरी औद्योगिक विकासमा ठूलो योगदान दिए।
  • उनलाई "Father of Industrial Revolution" पनि भनिन्छ।
George Stephenson
  • रेल इन्जिनका पिता (Father of Railway) मानिन्छन्।
  • Locomotive Engine को विकास गरेका।
  • आधुनिक रेल यातायातको सुरुवात गरेका।
औद्योगिक क्रान्तिका प्रभावहरू

आर्थिक प्रभाव

  • उत्पादनमा वृद्धि भयो।
  • ठूला उद्योगहरूको स्थापना भयो।
  • अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार विस्तार भयो।
  • पूँजीवादको विकास भयो।

सामाजिक प्रभाव

  • सहरीकरण तीव्र भयो।
  • श्रमिक वर्गको उदय भयो।
  • जीवनस्तरमा परिवर्तन आयो।
  • बालश्रमको समस्या बढ्यो।

राजनीतिक प्रभाव

  • साम्राज्यवादको विस्तार भयो।
  • उपनिवेशवाद बलियो बन्यो।
  • लोकतान्त्रिक आन्दोलनहरू बढे।
औद्योगिक क्रान्तिका नकारात्मक प्रभाव
  • श्रमिक शोषण
  • बालश्रम
  • प्रदूषण वृद्धि
  • असमानता वृद्धि
  • बेरोजगारीको समस्या
Karl Marx
  • साम्यवादका जनक (Father of Communism) मानिन्छन्।
  • औद्योगिक क्रान्तिपछि श्रमिक वर्गको अवस्थाबारे आवाज उठाए।
  • Communist Manifesto का लेखक हुन्।
  • Das Kapital उनका प्रसिद्ध कृति हुन्।
One Liner Revision
✔ औद्योगिक क्रान्तिको जन्मस्थल = बेलायत
✔ अवधि = 1760–1840
✔ Steam Engine = James Watt
✔ Father of Industrial Revolution = James Watt
✔ Flying Shuttle = John Kay
✔ Spinning Jenny = James Hargreaves
✔ Water Frame = Richard Arkwright
✔ Power Loom = Edmund Cartwright
✔ Railway Father = George Stephenson
✔ Communist Manifesto = Karl Marx
✔ Das Kapital = Karl Marx
Important MCQ
1. औद्योगिक क्रान्तिको सुरुवात कहाँबाट भएको हो?
A. फ्रान्स
B. जर्मनी
C. बेलायत
D. अमेरिका

उत्तर: C. बेलायत
2. Steam Engine कसले विकास गरेका हुन्?
A. George Stephenson
B. James Watt
C. John Kay
D. Karl Marx

उत्तर: B. James Watt
3. Spinning Jenny का आविष्कारक को हुन्?
A. James Hargreaves
B. John Kay
C. James Watt
D. Arkwright

उत्तर: A. James Hargreaves
4. Railway का पिता को मानिन्छ?
A. James Watt
B. George Stephenson
C. Karl Marx
D. John Kay

उत्तर: B. George Stephenson
5. Das Kapital का लेखक को हुन्?
A. Rousseau
B. Montesquieu
C. Karl Marx
D. Voltaire

उत्तर: C. Karl Marx

विश्वको इतिहास

Part 5 : अमेरिकी स्वतन्त्रता संग्राम र फ्रान्सेली राज्य क्रान्ति

अमेरिकी स्वतन्त्रता संग्राम (American War of Independence)
  • अमेरिकी स्वतन्त्रता संग्राम सन् 1775–1783 सम्म चलेको थियो।
  • अमेरिकाका 13 उपनिवेशहरूले बेलायतविरुद्ध विद्रोह गरेका थिए।
  • अमेरिकी स्वतन्त्रताको घोषणा सन् 1776 जुलाई 4 मा गरिएको थियो।
  • यो दिन अमेरिकाको राष्ट्रिय दिवस (Independence Day) हो।
  • अमेरिकाको स्वतन्त्रता युद्धको अन्त्य Paris Treaty 1783 बाट भएको थियो।
Exam Focus:
American Independence = July 4, 1776
Treaty of Paris = 1783
Declaration of Independence
विषय जानकारी
घोषणा मिति July 4, 1776
मुख्य लेखक Thomas Jefferson
देश United States of America
महत्व विश्वको पहिलो आधुनिक स्वतन्त्रता घोषणा
  • “All men are created equal” भन्ने प्रसिद्ध वाक्य Declaration of Independence मा उल्लेख छ।
  • Thomas Jefferson अमेरिकाका तेस्रो राष्ट्रपति पनि बने।
अमेरिकी स्वतन्त्रता संग्रामका प्रमुख व्यक्तित्व
व्यक्ति योगदान
George Washington अमेरिकी सेनाका प्रमुख तथा प्रथम राष्ट्रपति
Thomas Jefferson Declaration of Independence का लेखक
Benjamin Franklin कूटनीतिज्ञ तथा स्वतन्त्रता आन्दोलनका नेता
John Adams स्वतन्त्रता आन्दोलनका प्रमुख नेता
फ्रान्सेली राज्य क्रान्ति (French Revolution)
  • फ्रान्सेली राज्य क्रान्ति सन् 1789 मा सुरु भएको थियो।
  • विश्व इतिहासको सबैभन्दा महत्वपूर्ण राजनीतिक क्रान्ति मानिन्छ।
  • क्रान्तिको मुख्य नारा थियो: Liberty, Equality and Fraternity
  • यसले राजतन्त्रको अन्त्य र लोकतन्त्रको विकासमा योगदान पुर्यायो।
Exam Focus:
French Revolution = 1789
नारा = Liberty, Equality, Fraternity
फ्रान्सेली क्रान्तिका कारणहरू
  • निरंकुश राजतन्त्र
  • आर्थिक संकट
  • सामाजिक असमानता
  • करको अत्यधिक बोझ
  • प्रबोधन आन्दोलन (Enlightenment)
  • अमेरिकी स्वतन्त्रता संग्रामको प्रभाव
फ्रान्सको तीन वर्गीय व्यवस्था
वर्ग समूह
प्रथम वर्ग पादरी (Clergy)
दोस्रो वर्ग सामन्त (Nobility)
तेस्रो वर्ग किसान, व्यापारी, मजदुर
फ्रान्सेली क्रान्तिको नेतृत्व मुख्यतः तेस्रो वर्गले गरेको थियो।
बास्तिल किल्लाको पतन
  • 14 July 1789 मा Bastille जेलमाथि आक्रमण गरिएको थियो।
  • यस घटनालाई फ्रान्सेली क्रान्तिको सुरुवातको प्रतीक मानिन्छ।
  • आज पनि 14 July फ्रान्सको राष्ट्रिय दिवस हो।
मानव अधिकार घोषणा (1789)
  • Declaration of the Rights of Man and Citizen सन् 1789 मा जारी गरिएको थियो।
  • मानव स्वतन्त्रता र समानताको सिद्धान्तलाई मान्यता दिएको थियो।
  • आधुनिक मानव अधिकारको आधार मानिन्छ।
Napoleon Bonaparte
विषय जानकारी
जन्म 1769
देश France
उपाधि Emperor of France
मृत्यु 1821
  • फ्रान्सेली क्रान्तिपछि उदाएका महान सेनापति।
  • Napoleonic Code लागू गरेका।
  • युरोपका धेरै देशहरूमा विजय प्राप्त गरेका।
  • Waterloo को युद्ध (1815) मा पराजित भएका।
Napoleonic Code
  • सन् 1804 मा लागू गरिएको।
  • कानुनको अगाडि सबै बराबर हुने सिद्धान्त स्थापित गर्यो।
  • आधुनिक नागरिक कानुनको आधार मानिन्छ।
One Liner Revision
✔ American Independence = July 4, 1776
✔ Declaration Writer = Thomas Jefferson
✔ First US President = George Washington
✔ Treaty of Paris = 1783
✔ French Revolution = 1789
✔ Bastille Day = July 14, 1789
✔ French Slogan = Liberty, Equality, Fraternity
✔ Rights of Man = 1789
✔ Napoleon Code = 1804
✔ Waterloo War = 1815
Important MCQ
1. अमेरिकी स्वतन्त्रताको घोषणा कहिले गरिएको थियो?
A. 1775
B. 1776 July 4
C. 1783
D. 1789

उत्तर: B. 1776 July 4
2. Declaration of Independence का मुख्य लेखक को हुन्?
A. George Washington
B. Benjamin Franklin
C. Thomas Jefferson
D. John Adams

उत्तर: C. Thomas Jefferson
3. फ्रान्सेली राज्य क्रान्ति कहिले सुरु भयो?
A. 1776
B. 1783
C. 1789
D. 1815

उत्तर: C. 1789
4. फ्रान्सेली क्रान्तिको नारा के थियो?
A. Freedom and Justice
B. Equality and Peace
C. Liberty, Equality and Fraternity
D. Democracy and Rights

उत्तर: C. Liberty, Equality and Fraternity
5. Waterloo को युद्धमा कसको पराजय भएको थियो?
A. Louis XVI
B. Napoleon Bonaparte
C. Thomas Jefferson
D. George Washington

उत्तर: B. Napoleon Bonaparte

विश्वको इतिहास

Part 6 : पहिलो विश्वयुद्ध (1914–1918) र रुसी क्रान्ति (1917)

पहिलो विश्वयुद्ध (World War I)
  • पहिलो विश्वयुद्ध सन् 1914 जुलाई 28 मा सुरु भएको थियो।
  • युद्ध सन् 1918 नोभेम्बर 11 मा समाप्त भएको थियो।
  • यसलाई "Great War" पनि भनिन्छ।
  • विश्वका धेरै राष्ट्रहरू दुई पक्षमा विभाजित भएका थिए।
गठबन्धन सदस्य राष्ट्र
Triple Alliance Germany, Austria-Hungary, Italy
Triple Entente Britain, France, Russia
Exam Focus:
प्रथम विश्वयुद्ध अवधि = 1914–1918
Great War = First World War
पहिलो विश्वयुद्धका कारणहरू
  • साम्राज्यवाद (Imperialism)
  • राष्ट्रवाद (Nationalism)
  • सैन्यवाद (Militarism)
  • गोप्य सन्धिहरू
  • उपनिवेशको प्रतिस्पर्धा
तात्कालिक कारण
  • Austria-Hungary का युवराज Archduke Franz Ferdinand को हत्या।
  • हत्या 28 June 1914 मा Sarajevo मा भएको थियो।
  • हत्या गर्ने Gavrilo Princip थिए।
तात्कालिक कारण = Franz Ferdinand को हत्या
पहिलो विश्वयुद्धका परिणाम
  • Germany पराजित भयो।
  • Versailles Treaty (1919) सम्पन्न भयो।
  • League of Nations स्थापना भयो।
  • चार प्रमुख साम्राज्यको अन्त्य भयो:
    • German Empire
    • Russian Empire
    • Ottoman Empire
    • Austro-Hungarian Empire
League of Nations
विषय जानकारी
स्थापना 1920
मुख्यालय Geneva, Switzerland
उद्देश्य विश्व शान्ति कायम गर्नु
संस्थापक विचार Woodrow Wilson
रुसी क्रान्ति (Russian Revolution 1917)
  • रुसी क्रान्ति सन् 1917 मा भएको थियो।
  • यसले Romanov वंशको अन्त्य गर्यो।
  • रूसमा साम्यवादी शासन स्थापना भयो।
  • विश्व इतिहासको महत्वपूर्ण राजनीतिक क्रान्ति मानिन्छ।
Exam Focus:
Russian Revolution = 1917
रुसी क्रान्तिका कारणहरू
  • जार निकोलस द्वितीयको निरंकुश शासन
  • गरिबी र असमानता
  • प्रथम विश्वयुद्धको प्रभाव
  • कृषक तथा मजदुरको असन्तोष
  • औद्योगिक समस्या
Vladimir Lenin
विषय जानकारी
पूरा नाम Vladimir Ilyich Lenin
देश Russia
पहिचान रुसी क्रान्तिका नेता
विचारधारा Communism
  • Bolshevik Party का नेता थिए।
  • 1917 को अक्टोबर क्रान्तिको नेतृत्व गरेका।
  • विश्वको पहिलो साम्यवादी राज्य स्थापना गरेका।
Joseph Stalin
  • Lenin पछि सोभियत संघका नेता बने।
  • USSR लाई शक्तिशाली औद्योगिक राष्ट्र बनाए।
  • Five Year Plan लागू गरे।
  • साम्यवादको विस्तारमा महत्वपूर्ण भूमिका खेले।
Karl Marx
  • साम्यवादका जनक (Father of Communism)।
  • Communist Manifesto का लेखक।
  • Das Kapital उनका प्रसिद्ध कृति हुन्।
  • Marx का विचारहरूबाट Lenin प्रभावित थिए।
Communism (साम्यवाद)
  • निजी सम्पत्तिको अन्त्य गर्ने विचारधारा।
  • समान समाज निर्माणमा जोड दिन्छ।
  • श्रमिक वर्गको शासनलाई प्राथमिकता दिन्छ।
  • Karl Marx र Engels द्वारा विकसित सिद्धान्त।
One Liner Revision
✔ First World War = 1914–1918
✔ Great War = First World War
✔ तात्कालिक कारण = Franz Ferdinand हत्या
✔ Versailles Treaty = 1919
✔ League of Nations = 1920
✔ League Headquarters = Geneva
✔ Russian Revolution = 1917
✔ Bolshevik Leader = Lenin
✔ Father of Communism = Karl Marx
✔ Communist Manifesto = Karl Marx
✔ Das Kapital = Karl Marx
✔ Five Year Plan = Stalin
Important MCQ
1. पहिलो विश्वयुद्ध कहिले सुरु भएको थियो?
A. 1912
B. 1914
C. 1916
D. 1918

उत्तर: B. 1914
2. पहिलो विश्वयुद्धको तात्कालिक कारण के थियो?
A. Versailles Treaty
B. Russian Revolution
C. Franz Ferdinand को हत्या
D. Hitler को उदय

उत्तर: C. Franz Ferdinand को हत्या
3. League of Nations कहिले स्थापना भयो?
A. 1919
B. 1920
C. 1921
D. 1945

उत्तर: B. 1920
4. रुसी क्रान्तिका प्रमुख नेता को थिए?
A. Stalin
B. Lenin
C. Marx
D. Trotsky

उत्तर: B. Lenin
5. साम्यवादका जनक को हुन्?
A. Lenin
B. Stalin
C. Karl Marx
D. Engels

उत्तर: C. Karl Marx

विश्वको इतिहास

Part 7 : दोस्रो विश्वयुद्ध, Adolf Hitler, UNO र शीत युद्ध (Cold War)

दोस्रो विश्वयुद्ध (World War II)
  • दोस्रो विश्वयुद्ध सन् 1939 सेप्टेम्बर 1 मा सुरु भएको थियो।
  • युद्ध सन् 1945 सेप्टेम्बर 2 मा समाप्त भएको थियो।
  • मानव इतिहासको सबैभन्दा विनाशकारी युद्ध मानिन्छ।
  • करिब 7 करोड मानिसको मृत्यु भएको अनुमान गरिन्छ।
गठबन्धन सदस्य राष्ट्र
Axis Powers Germany, Italy, Japan
Allied Powers Britain, France, USA, USSR, China
Exam Focus:
World War II = 1939–1945
दोस्रो विश्वयुद्धका कारणहरू
  • Versailles Treaty को कठोर व्यवस्था
  • Hitler को विस्तारवादी नीति
  • सैन्यवाद र राष्ट्रवाद
  • League of Nations को असफलता
  • Germany द्वारा Poland माथि आक्रमण
Adolf Hitler
विषय जानकारी
देश Germany
दल Nazi Party
उपनाम Fuhrer
प्रसिद्ध पुस्तक Mein Kampf
  • Hitler जर्मनीका तानाशाह नेता थिए।
  • नाजीवाद (Nazism) का प्रमुख प्रवर्तक थिए।
  • World War II का मुख्य जिम्मेवार व्यक्तिका रूपमा चिनिन्छन्।
  • 1945 मा आत्महत्या गरेका थिए।
Benito Mussolini
  • इटालीका तानाशाह नेता।
  • Fascism का जनक मानिन्छन्।
  • Italy लाई Axis Powers मा सामेल गराएका।
  • 1945 मा मृत्यु भएको।
✔ Fascism = Benito Mussolini
✔ Nazism = Adolf Hitler
Japan र World War II
  • Japan Axis Powers को सदस्य थियो।
  • 7 December 1941 मा Pearl Harbor मा आक्रमण गर्यो।
  • यसपछि USA दोस्रो विश्वयुद्धमा प्रत्यक्ष सहभागी भयो।
Hiroshima र Nagasaki
शहर मिति बमको नाम
Hiroshima 6 August 1945 Little Boy
Nagasaki 9 August 1945 Fat Man
  • अमेरिकाले जापानमा परमाणु बम खसालेको थियो।
  • यसपछि जापानले आत्मसमर्पण गर्यो।
  • World War II समाप्त भयो।
Exam Focus:
Hiroshima = Little Boy
Nagasaki = Fat Man
United Nations Organization (UNO)
विषय जानकारी
स्थापना 24 October 1945
मुख्यालय New York, USA
सदस्य राष्ट्र 193
उद्देश्य विश्व शान्ति र सुरक्षा
  • League of Nations को स्थानमा UNO स्थापना गरिएको थियो।
  • नेपाल UNO को सदस्य 14 December 1955 मा बनेको हो।
UNO का प्रमुख अंगहरू
अंग मुख्यालय
General Assembly New York
Security Council New York
Economic and Social Council New York
International Court of Justice The Hague, Netherlands
Secretariat New York
Cold War (शीत युद्ध)
  • Cold War दोस्रो विश्वयुद्धपछि सुरु भएको थियो।
  • USA र USSR बीचको वैचारिक संघर्ष थियो।
  • यो प्रत्यक्ष युद्ध नभई राजनीतिक, आर्थिक र सैनिक प्रतिस्पर्धा थियो।
  • Cold War लगभग 1945–1991 सम्म चल्यो।
गुट नेतृत्व
Capitalist Bloc USA
Communist Bloc USSR
Cold War का प्रमुख घटनाहरू
  • Berlin Blockade (1948)
  • Korean War (1950–1953)
  • Cuban Missile Crisis (1962)
  • Vietnam War
  • Space Race
One Liner Revision
✔ World War II = 1939–1945
✔ Nazi Party = Hitler
✔ Fascism = Mussolini
✔ Mein Kampf = Hitler
✔ Pearl Harbor = 7 Dec 1941
✔ Hiroshima = 6 Aug 1945
✔ Nagasaki = 9 Aug 1945
✔ UNO स्थापना = 24 Oct 1945
✔ UNO Headquarters = New York
✔ Nepal UNO Member = 14 Dec 1955
✔ Cold War = USA vs USSR
✔ Communist Bloc = USSR
✔ Capitalist Bloc = USA
Important MCQ
1. दोस्रो विश्वयुद्ध कहिले सुरु भएको थियो?
A. 1914
B. 1939
C. 1941
D. 1945

उत्तर: B. 1939
2. Mein Kampf का लेखक को हुन्?
A. Mussolini
B. Stalin
C. Hitler
D. Lenin

उत्तर: C. Hitler
3. Hiroshima मा खसालिएको बमको नाम के थियो?
A. Fat Man
B. Little Boy
C. Atomic One
D. Nuclear Bomb

उत्तर: B. Little Boy
4. UNO कहिले स्थापना भएको हो?
A. 1920
B. 1945
C. 1955
D. 1991

उत्तर: B. 1945
5. Cold War कुन दुई शक्तिबीचको संघर्ष थियो?
A. Germany–Italy
B. France–Britain
C. USA–USSR
D. China–Japan

उत्तर: C. USA–USSR

विश्वको इतिहास

Part 8 : चीनको इतिहास, Sun Yat-sen, Mao Zedong र चिनियाँ क्रान्ति

चीनको परिचय
  • चीन विश्वको सबैभन्दा पुरानो सभ्यतामध्ये एक हो।
  • चीनलाई "सभ्यताको पालना" (Cradle of Civilization) भनिन्छ।
  • प्राचीन चीनको सभ्यता ह्वाङ हो (Yellow River) नदी किनारमा विकसित भएको थियो।
  • चीनलाई "Red Dragon" को देश पनि भनिन्छ।
Exam Focus:
Yellow River = China's Sorrow
चीनका प्रमुख राजवंशहरू
वंश विशेषता
Shang Dynasty चीनको पहिलो ऐतिहासिक राजवंश
Zhou Dynasty सबैभन्दा लामो समय शासन
Qin Dynasty चीनलाई पहिलो पटक एकीकरण गर्ने
Han Dynasty स्वर्ण युग
Ming Dynasty Great Wall विस्तार
Qing Dynasty अन्तिम राजवंश
Confucius
  • चीनका महान दार्शनिक।
  • जन्म : 551 BC
  • Confucianism का संस्थापक।
  • नैतिकता, अनुशासन र शिक्षा सम्बन्धी विचारका लागि प्रसिद्ध।
✔ Confucius = Father of Chinese Philosophy
Sun Yat-sen
विषय जानकारी
देश China
पहिचान Father of Modern China
क्रान्ति 1911 Chinese Revolution
  • 1911 को चिनियाँ क्रान्तिका प्रमुख नेता।
  • Qing Dynasty को अन्त्य गराएका।
  • Republic of China स्थापना गरेका।
1911 Chinese Revolution
  • 1911 मा Qing Dynasty को अन्त्य भयो।
  • राजतन्त्रको अन्त्य गरी गणतन्त्र स्थापना गरियो।
  • Sun Yat-sen पहिलो राष्ट्रपति बने।
Mao Zedong
विषय जानकारी
जन्म 1893
देश China
दल Chinese Communist Party
पहिचान Father of Communist China
  • 1949 मा People's Republic of China स्थापना गरे।
  • चीनका कम्युनिस्ट नेता थिए।
  • आधुनिक चीनका निर्माता मानिन्छन्।
Chinese Revolution (1949)
  • 1 October 1949 मा People's Republic of China स्थापना भयो।
  • Mao Zedong चीनका पहिलो कम्युनिस्ट शासक बने।
  • Nationalist Party (Kuomintang) पराजित भयो।
  • Chiang Kai-shek Taiwan तर्फ गए।
Exam Focus:
PRC Establishment = 1 October 1949
Great Leap Forward (1958)
  • Mao Zedong द्वारा सुरु गरिएको आर्थिक कार्यक्रम।
  • उद्देश्य : चीनलाई तीव्र औद्योगिक राष्ट्र बनाउने।
  • कार्यक्रम असफल भयो।
  • खाद्यान्न संकट र भोकमरी फैलियो।
Cultural Revolution (1966–1976)
  • Mao Zedong द्वारा सुरु गरिएको आन्दोलन।
  • पुराना संस्कृति, परम्परा र विचार हटाउने उद्देश्य।
  • Red Guards को प्रयोग गरियो।
  • शिक्षा र अर्थतन्त्रमा नकारात्मक प्रभाव पर्यो।
Taiwan–China Issue
  • 1949 पछि Taiwan र China अलग राजनीतिक इकाइ बने।
  • China ले Taiwan लाई आफ्नो भूभाग मान्छ।
  • Taiwan आफूलाई स्वतन्त्र राष्ट्रको रूपमा सञ्चालन गर्छ।
  • यो विश्वको महत्वपूर्ण राजनीतिक विवादमध्ये एक हो।
Deng Xiaoping
  • Mao पछि चीनका प्रभावशाली नेता।
  • Economic Reform लागू गरे।
  • Open Door Policy सुरु गरे।
  • चीनलाई आधुनिक आर्थिक शक्तिमा रूपान्तरण गर्न योगदान दिए।
✔ Open Door Policy = Deng Xiaoping
One Liner Revision
✔ Yellow River = China's Sorrow
✔ Father of Chinese Philosophy = Confucius
✔ Father of Modern China = Sun Yat-sen
✔ Chinese Revolution = 1911
✔ Republic of China = 1912
✔ Father of Communist China = Mao Zedong
✔ People's Republic of China = 1 Oct 1949
✔ Great Leap Forward = 1958
✔ Cultural Revolution = 1966–1976
✔ Red Guards = Cultural Revolution
✔ Taiwan Issue = 1949 पछि
✔ Open Door Policy = Deng Xiaoping
Important MCQ
1. Father of Modern China को हुन्?
A. Mao Zedong
B. Deng Xiaoping
C. Sun Yat-sen
D. Confucius

उत्तर: C. Sun Yat-sen
2. People's Republic of China कहिले स्थापना भयो?
A. 1911
B. 1921
C. 1945
D. 1949

उत्तर: D. 1949
3. Great Leap Forward कसले सुरु गरेका थिए?
A. Mao Zedong
B. Sun Yat-sen
C. Chiang Kai-shek
D. Deng Xiaoping

उत्तर: A. Mao Zedong
4. Open Door Policy कसले सुरु गरेका थिए?
A. Mao Zedong
B. Deng Xiaoping
C. Zhou Enlai
D. Sun Yat-sen

उत्तर: B. Deng Xiaoping
5. Cultural Revolution कहिले सुरु भएको थियो?
A. 1949
B. 1958
C. 1966
D. 1978

उत्तर: C. 1966

विश्वको इतिहास

Part 9 : भारतको इतिहास (Indian History) | सिन्धुघाँटी सभ्यता देखि स्वतन्त्रता आन्दोलनसम्म

सिन्धुघाँटी सभ्यता (Indus Valley Civilization)
  • विश्वको प्राचीनतम सभ्यतामध्ये एक।
  • सन् 1921 मा हडप्पाको खोज गरिएको थियो।
  • सन् 1922 मा मोहेन्जोदाडोको खोज गरिएको थियो।
  • यसलाई हडप्पा सभ्यता पनि भनिन्छ।
  • मुख्य नदी = सिन्धु नदी।
  • मुख्य शहर = हडप्पा, मोहेन्जोदाडो, लोथल, कालिबंगन।
स्थान खोजकर्ता
हडप्पा दयाराम साहनी
मोहेन्जोदाडो आर.डी. बनर्जी
✔ Great Bath = मोहेन्जोदाडो
✔ Dockyard = लोथल
वैदिक सभ्यता
  • आर्यहरूको आगमनपछि वैदिक सभ्यता सुरु भयो।
  • ऋग्वेद सबैभन्दा पुरानो वेद हो।
  • चार वेद:
    • ऋग्वेद
    • यजुर्वेद
    • सामवेद
    • अथर्ववेद
गौतम बुद्ध
विषय जानकारी
जन्म 563 BC
जन्मस्थान लुम्बिनी
पिता शुद्धोधन
माता मायादेवी
ज्ञान प्राप्ति बोधगया
महापरिनिर्वाण कुशीनगर
  • बौद्ध धर्मका संस्थापक।
  • अष्टाङ्गिक मार्ग र चार आर्य सत्य प्रतिपादन गरेका।
महावीर स्वामी
  • जैन धर्मका 24 औँ तीर्थंकर।
  • जन्म : 540 BC
  • जैन धर्मका प्रमुख प्रवर्तक।
  • अहिंसाको सिद्धान्तमा जोड।
मौर्य साम्राज्य
शासक विशेषता
चन्द्रगुप्त मौर्य मौर्य साम्राज्यका संस्थापक
बिन्दुसार चन्द्रगुप्तका पुत्र
सम्राट अशोक महान शासक
  • चन्द्रगुप्त मौर्यलाई चाणक्यले सहयोग गरेका थिए।
  • Megasthenes ले Indica पुस्तक लेखेका।
सम्राट अशोक
  • भारतका महान शासक।
  • कलिङ्ग युद्धपछि बौद्ध धर्म ग्रहण गरे।
  • धर्म विजयको नीति अपनाए।
  • अशोक स्तम्भ भारतको राष्ट्रिय चिन्ह हो।
घटना जानकारी
कलिङ्ग युद्ध 261 BC
धर्म परिवर्तन कलिङ्ग युद्धपछि
✔ National Emblem of India = Ashoka Pillar
गुप्त साम्राज्य
  • भारतको स्वर्ण युग (Golden Age) भनिन्छ।
  • संस्थापक = श्रीगुप्त।
  • समुद्रगुप्तलाई भारतको नेपोलियन भनिन्छ।
  • चन्द्रगुप्त द्वितीय (विक्रमादित्य) प्रसिद्ध शासक।
✔ Napoleon of India = Samudragupta
मुगल साम्राज्य
शासक विशेषता
बाबर मुगल साम्राज्यका संस्थापक
हुमायूँ बाबरका पुत्र
अकबर महान मुगल शासक
जहाँगीर न्यायप्रिय शासक
शाहजहाँ ताजमहल निर्माण
औरंगजेब अन्तिम शक्तिशाली मुगल
भारतीय स्वतन्त्रता आन्दोलन
  • British East India Company भारतमा 1600 मा स्थापना।
  • 1857 को विद्रोहलाई भारतको प्रथम स्वतन्त्रता संग्राम भनिन्छ।
  • Indian National Congress स्थापना = 1885।
  • महात्मा गान्धी भारतीय स्वतन्त्रता आन्दोलनका प्रमुख नेता।
महात्मा गान्धी
विषय जानकारी
पूरा नाम मोहनदास करमचन्द गान्धी
उपाधि राष्ट्रपिता (Father of Nation)
जन्म 1869
मृत्यु 1948
  • अहिंसा र सत्याग्रहका प्रवर्तक।
  • Dandi March (1930) का नेता।
  • Quit India Movement (1942) का प्रमुख नेता।
भारतीय स्वतन्त्रता
  • भारत 15 August 1947 मा स्वतन्त्र भयो।
  • भारत र पाकिस्तान अलग राष्ट्र बने।
  • Lord Mountbatten अन्तिम Viceroy थिए।
  • Jawaharlal Nehru स्वतन्त्र भारतका प्रथम प्रधानमन्त्री बने।
✔ Independence Day of India = 15 August 1947
One Liner Revision
✔ Harappa Discovery = 1921
✔ Mohenjodaro Discovery = 1922
✔ Great Bath = Mohenjodaro
✔ Dockyard = Lothal
✔ Founder of Buddhism = Gautam Buddha
✔ Founder of Jainism = Mahavir
✔ Maurya Founder = Chandragupta Maurya
✔ Indica = Megasthenes
✔ Kalinga War = 261 BC
✔ Golden Age = Gupta Period
✔ Napoleon of India = Samudragupta
✔ Mughal Founder = Babur
✔ Taj Mahal = Shah Jahan
✔ INC = 1885
✔ Father of Nation = Mahatma Gandhi
✔ Quit India Movement = 1942
✔ India Independence = 15 August 1947
Important MCQ
1. हडप्पा सभ्यता कसले पत्ता लगाए?
A. आर.डी. बनर्जी
B. दयाराम साहनी
C. मेगास्थनीज
D. चाणक्य

उत्तर: B. दयाराम साहनी
2. बौद्ध धर्मका संस्थापक को हुन्?
A. महावीर
B. अशोक
C. गौतम बुद्ध
D. चाणक्य

उत्तर: C. गौतम बुद्ध
3. भारतको नेपोलियन कसलाई भनिन्छ?
A. अशोक
B. चन्द्रगुप्त मौर्य
C. समुद्रगुप्त
D. अकबर

उत्तर: C. समुद्रगुप्त
4. ताजमहल कसले निर्माण गरेका थिए?
A. अकबर
B. शाहजहाँ
C. बाबर
D. जहाँगीर

उत्तर: B. शाहजहाँ
5. भारत कहिले स्वतन्त्र भयो?
A. 1945
B. 1946
C. 1947
D. 1950

उत्तर: C. 1947

विश्वको इतिहास

Part 10 : UNO, UNESCO, UNICEF, WHO, IMF, World Bank, SAARC, ASEAN, EU, NATO

संयुक्त राष्ट्रसंघ (UNO)
  • UNO को पूरा नाम United Nations Organization हो।
  • UNO स्थापना 24 October 1945 मा भएको हो।
  • मुख्यालय New York, USA मा रहेको छ।
  • UNO को उद्देश्य विश्व शान्ति, सुरक्षा र मानव अधिकार संरक्षण हो।
  • नेपाल UNO को सदस्य 14 December 1955 मा बनेको हो।
विषयजानकारी
स्थापना24 October 1945
मुख्यालयNew York
सदस्य राष्ट्र193
नेपाल सदस्य14 December 1955
UNO का प्रमुख अंगहरू
अंगमुख्यालय
General AssemblyNew York
Security CouncilNew York
Economic and Social CouncilNew York
Trusteeship CouncilNew York
SecretariatNew York
International Court of JusticeThe Hague, Netherlands
UNESCO
  • UNESCO को पूरा नाम United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization हो।
  • स्थापना 16 November 1945 मा भएको हो।
  • मुख्यालय Paris, France मा रहेको छ।
  • शिक्षा, विज्ञान र संस्कृतिको विकास यसको मुख्य उद्देश्य हो।
UNICEF
  • UNICEF को पूरा नाम United Nations Children's Fund हो।
  • स्थापना 11 December 1946 मा भएको हो।
  • मुख्यालय New York मा रहेको छ।
  • बालबालिकाको स्वास्थ्य, शिक्षा र अधिकार संरक्षणमा काम गर्छ।
WHO
  • WHO को पूरा नाम World Health Organization हो।
  • स्थापना 7 April 1948 मा भएको हो।
  • मुख्यालय Geneva, Switzerland मा रहेको छ।
  • 7 April लाई World Health Day मनाइन्छ।
IMF र World Bank
संस्थापूरा नाममुख्यालय
IMFInternational Monetary FundWashington D.C.
World BankInternational Bank for Reconstruction and DevelopmentWashington D.C.
  • IMF ले मौद्रिक स्थिरता र आर्थिक सहयोगमा काम गर्छ।
  • World Bank ले विकास निर्माण र गरिबी न्यूनीकरणमा सहयोग गर्छ।
SAARC
  • SAARC को पूरा नाम South Asian Association for Regional Cooperation हो।
  • स्थापना 8 December 1985 मा भएको हो।
  • मुख्यालय Kathmandu, Nepal मा रहेको छ।
  • सदस्य राष्ट्र 8 छन्।
SAARC सदस्य राष्ट्र
Nepal, India, Pakistan, Bangladesh, Sri Lanka, Bhutan, Maldives, Afghanistan
ASEAN
  • ASEAN को पूरा नाम Association of Southeast Asian Nations हो।
  • स्थापना 8 August 1967 मा भएको हो।
  • मुख्यालय Jakarta, Indonesia मा रहेको छ।
  • दक्षिण–पूर्वी एसियाली राष्ट्रहरूको क्षेत्रीय संगठन हो।
European Union (EU)
  • EU युरोपेली राष्ट्रहरूको आर्थिक तथा राजनीतिक संगठन हो।
  • मुख्यालय Brussels, Belgium मा रहेको छ।
  • Euro यसको साझा मुद्रा हो।
NATO
  • NATO को पूरा नाम North Atlantic Treaty Organization हो।
  • स्थापना 4 April 1949 मा भएको हो।
  • मुख्यालय Brussels, Belgium मा रहेको छ।
  • यो सैनिक गठबन्धन हो।
One Liner Revision
✔ UNO स्थापना = 24 October 1945
✔ UNO Headquarter = New York
✔ Nepal UNO Member = 14 December 1955
✔ UNESCO Headquarter = Paris
✔ UNICEF Headquarter = New York
✔ WHO Headquarter = Geneva
✔ IMF Headquarter = Washington D.C.
✔ World Bank Headquarter = Washington D.C.
✔ SAARC स्थापना = 8 December 1985
✔ SAARC Headquarter = Kathmandu
✔ ASEAN Headquarter = Jakarta
✔ EU Headquarter = Brussels
✔ NATO स्थापना = 4 April 1949
Important MCQ
1. UNO कहिले स्थापना भएको हो?
A. 1920
B. 1945 October 24
C. 1948 April 7
D. 1955 December 14

उत्तर: B. 1945 October 24
2. UNO को मुख्यालय कहाँ छ?
A. Geneva
B. Paris
C. New York
D. Brussels

उत्तर: C. New York
3. WHO को मुख्यालय कहाँ छ?
A. Geneva
B. New York
C. Kathmandu
D. Jakarta

उत्तर: A. Geneva
4. SAARC को मुख्यालय कहाँ छ?
A. Delhi
B. Dhaka
C. Kathmandu
D. Colombo

उत्तर: C. Kathmandu
5. NATO कुन प्रकारको संगठन हो?
A. आर्थिक
B. सांस्कृतिक
C. सैनिक गठबन्धन
D. स्वास्थ्य संस्था

उत्तर: C. सैनिक गठबन्धन

विश्वको इतिहास

Part 11 : एशिया, अफ्रिका र असंलग्न आन्दोलन (NAM)

उपनिवेशवाद (Colonialism)
  • शक्तिशाली राष्ट्रले कमजोर राष्ट्रमाथि शासन गर्ने व्यवस्थालाई उपनिवेशवाद भनिन्छ।
  • युरोपेली राष्ट्रहरूले एशिया र अफ्रिकाका धेरै देशहरूलाई उपनिवेश बनाएका थिए।
  • ब्रिटेनलाई "सूर्य नअस्ताउने साम्राज्य" (Empire on which the Sun Never Sets) भनिन्थ्यो।
अफ्रिकाको स्वतन्त्रता आन्दोलन
  • दोस्रो विश्वयुद्धपछि अफ्रिकामा स्वतन्त्रता आन्दोलन तीव्र भयो।
  • घाना सन् 1957 मा स्वतन्त्र हुने पहिलो उप-सहारा अफ्रिकी देश हो।
  • दक्षिण अफ्रिकामा रंगभेद (Apartheid) नीति लागू गरिएको थियो।
देश स्वतन्त्रता वर्ष
Ghana 1957
Nigeria 1960
Algeria 1962
Kenya 1963
Nelson Mandela
  • दक्षिण अफ्रिकाका महान नेता।
  • रंगभेद (Apartheid) विरुद्ध आन्दोलनका प्रमुख व्यक्तित्व।
  • 27 वर्ष जेल जीवन बिताएका।
  • दक्षिण अफ्रिकाका पहिलो अश्वेत राष्ट्रपति बने।
  • 1993 मा Nobel Peace Prize प्राप्त गरेका।
✔ Nelson Mandela = Father of Modern South Africa
Apartheid Policy
  • दक्षिण अफ्रिकामा लागू गरिएको जातीय विभेद नीति।
  • श्वेत र अश्वेत नागरिकबीच विभेद गरिन्थ्यो।
  • 1994 मा Apartheid को अन्त्य भयो।
असंलग्न आन्दोलन (NAM)
  • NAM = Non-Aligned Movement
  • स्थापना 1961 मा भएको हो।
  • शीतयुद्धको समयमा कुनै पनि शक्ति गुटमा नलाग्ने नीति।
  • Belgrade (Yugoslavia) मा पहिलो सम्मेलन भएको थियो।
संस्थापक नेता देश
Jawaharlal Nehru India
Josip Broz Tito Yugoslavia
Gamal Abdel Nasser Egypt
Sukarno Indonesia
Kwame Nkrumah Ghana
Bandung Conference (1955)
  • Indonesia को Bandung मा सम्पन्न।
  • NAM को आधारशिला मानिन्छ।
  • Asian-African solidarity को सुरुवात।
Arab League
  • स्थापना : 1945
  • मुख्यालय : Cairo, Egypt
  • अरबी राष्ट्रहरूको क्षेत्रीय संगठन।
Organization of African Unity (OAU)
  • स्थापना : 1963
  • मुख्यालय : Addis Ababa, Ethiopia
  • 2002 मा African Union (AU) मा रूपान्तरण।
African Union (AU)
  • स्थापना : 2002
  • मुख्यालय : Addis Ababa, Ethiopia
  • उद्देश्य : अफ्रिकी एकता र विकास।
One Liner Revision
✔ Empire on which Sun Never Sets = Britain
✔ First Independent African Country = Ghana (1957)
✔ Apartheid = South Africa
✔ Nelson Mandela = First Black President of South Africa
✔ Nobel Peace Prize = Mandela (1993)
✔ NAM Establishment = 1961
✔ First NAM Summit = Belgrade
✔ NAM Founder = Nehru, Tito, Nasser, Sukarno, Nkrumah
✔ Bandung Conference = 1955
✔ Arab League = 1945
✔ OAU = 1963
✔ African Union = 2002
Important MCQ
1. NAM को स्थापना कहिले भएको हो?
A. 1945
B. 1955
C. 1961
D. 1963

उत्तर: C. 1961
2. NAM को पहिलो सम्मेलन कहाँ भएको थियो?
A. Cairo
B. Jakarta
C. Belgrade
D. Delhi

उत्तर: C. Belgrade
3. Apartheid नीति कुन देशसँग सम्बन्धित छ?
A. Egypt
B. Nigeria
C. South Africa
D. Kenya

उत्तर: C. South Africa
4. दक्षिण अफ्रिकाका पहिलो अश्वेत राष्ट्रपति को हुन्?
A. Nkrumah
B. Mandela
C. Nasser
D. Tito

उत्तर: B. Nelson Mandela
5. Bandung Conference कहिले भएको थियो?
A. 1945
B. 1955
C. 1961
D. 1963

उत्तर: B. 1955

साथीहरूसँग यो पोस्ट सेयर गर्नुहोस्

अघिल्लो पोस्ट हेर्नुहोस् अर्को पोस्ट हेर्नुहोस्
यो पोस्टमा अहिलेसम्म कसैले कमेन्ट गरेको छैन
कमेन्ट गर्न यहाँ क्लिक गर्नुहोस्

tirthuprety नीति नियमको पालना गरी कमेन्ट गर्नुहोस् , प्रत्येक कमेन्ट समीक्षा गरिनेछ।

comment url