विश्वको इतिहास
Part 1 : इतिहास परिचय तथा प्राचीन सभ्यताहरू
इतिहास सम्बन्धी महत्वपूर्ण तथ्य
- पञ्चवेद भनिने विषयलाई इतिहास भनिन्छ।
- प्राचीन सभ्यताको विकास नदी किनाराबाट भएको मानिन्छ।
- इतिहासका पिता (Father of History) हेयरोडोटस हुन्।
- हेयरोडोटसले Persian Wars नामक पुस्तक लेखेका थिए।
- Modern History का पिता William Stubbs हुन्।
- Scientific History का पिता Thucydides हुन्।
इतिहासका युगहरू
| युग | अवधि |
|---|---|
| प्रागैतिहासिक युग | ढुङ्गे युगदेखि इ.पू. १००० सम्म |
| नवपाषाण युग | इ.पू. १०००० – ६००० |
| प्राचीन युग | इ.पू. तेस्रो शताब्दी – पाँचौँ शताब्दी |
| मध्यकालीन युग | रोमन साम्राज्य पतनदेखि १४९२ सम्म |
| आधुनिक युग | पुनर्जागरण कालदेखि |
| समकालीन युग | हालको युग |
मिश्र सभ्यता (Egyptian Civilization)
- विश्वको सबैभन्दा पुरानो सभ्यता।
- नाइल नदीको वरदान भनिन्छ।
- हेयरोडोटसले "Gift of Nile" भनेका थिए।
- मिश्र विश्वको पहिलो राष्ट्र मानिन्छ।
- पिरामिड युगको विकास भएको थियो।
- मिश्रका राजालाई फराओ भनिन्थ्यो।
- कागज, कलम र मसीको विकास भएको थियो।
- गणित र विज्ञानको विकास भएको थियो।
- मुख्य पेशा कृषि थियो।
मेसोपोटामिया सभ्यता
- आधुनिक इराकमा अवस्थित।
- टिग्रिस र युफ्रेटिस नदीको बीचमा विकास भएको।
- हम्मुराबीको कानुन संहिता प्रसिद्ध।
- संहितामा २८२ धारा थिए।
- Eye for Eye, Tooth for Tooth सिद्धान्त प्रसिद्ध।
- गणित, ज्योतिष र खगोलशास्त्रको विकास।
सिन्धुघाँटी सभ्यता
- हालको पाकिस्तानमा अवस्थित।
- मुख्य केन्द्र : हडप्पा र मोहेन्जोदाडो।
- हडप्पा सभ्यता नामले पनि चिनिन्छ।
- मुख्य व्यवसाय कृषि र उद्योग।
- प्रमुख पेशा पशुपालन।
- जुवा र पासा खेल्ने चलन थियो।
युनानी सभ्यता
- लोकतन्त्रको जन्मस्थल।
- अंकगणित र ज्यामितिको विकास।
- युनानी नगर राज्यलाई Polis भनिन्थ्यो।
- प्रमुख बाली गहुँ।
रोमन सभ्यता
- टाइबर नदी किनारमा विकास।
- ३६५ दिनको पात्रोको विकास।
- पहिलो इसाई सम्राट Constantine।
- Caligula लाई Little Boot भनिन्थ्यो।
Important MCQ
1. इतिहासका पिता को हुन्?
A. प्लेटो
B. हेयरोडोटस
C. अरस्तु
D. सुकरात
उत्तर: B. हेयरोडोटस
A. प्लेटो
B. हेयरोडोटस
C. अरस्तु
D. सुकरात
उत्तर: B. हेयरोडोटस
2. Scientific History का पिता को हुन्?
A. William Stubbs
B. Thucydides
C. Plato
D. Aristotle
उत्तर: B. Thucydides
A. William Stubbs
B. Thucydides
C. Plato
D. Aristotle
उत्तर: B. Thucydides
3. मिश्र सभ्यतालाई केको वरदान भनिन्छ?
A. अमेजन नदी
B. गंगा नदी
C. नाइल नदी
D. सिन्धु नदी
उत्तर: C. नाइल नदी
A. अमेजन नदी
B. गंगा नदी
C. नाइल नदी
D. सिन्धु नदी
उत्तर: C. नाइल नदी
4. हम्मुराबीको कानुन संहिता कुन सभ्यतासँग सम्बन्धित छ?
A. मिश्र
B. मेसोपोटामिया
C. रोमन
D. युनानी
उत्तर: B. मेसोपोटामिया
A. मिश्र
B. मेसोपोटामिया
C. रोमन
D. युनानी
उत्तर: B. मेसोपोटामिया
5. लोकतन्त्रको जन्मस्थल कुन सभ्यता हो?
A. रोमन
B. मिश्र
C. युनानी
D. चिनियाँ
उत्तर: C. युनानी
A. रोमन
B. मिश्र
C. युनानी
D. चिनियाँ
उत्तर: C. युनानी
विश्वको इतिहास
Part 2 : म्याग्नाकार्टा, Bill of Rights र बेलायतका संवैधानिक विकास
म्याग्नाकार्टा (Magna Carta)
- म्याग्नाकार्टाको मस्यौदा सन् १२१३ मा ब्यारोन पादरीहरूले तयार गरेका थिए।
- मस्यौदा ५ जना ब्यारोनहरूले गरेका थिए।
- म्याग्नाकार्टामा हस्ताक्षर सन् १२१५ जुन १५ मा भएको थियो।
- हस्ताक्षर भएको स्थान रनिमेड हो।
- रनिमेड लन्डनभन्दा १९ माइल टाढा पर्छ।
- हस्ताक्षर गर्ने राजा जोन द्वितीय हुन्।
- म्याग्नाकार्टामा ६३ धारा, ४९२२ शब्द र ३७ वटा कानुन छन्।
- यसको भाषा ल्याटिन थियो।
- यसलाई मानव अधिकारको पहिलो दस्तावेज भनिन्छ।
- नेपालको म्याग्नाकार्टा प्रतिनिधिसभाको घोषणापत्र २०६३ लाई भनिन्छ।
Exam Focus:
Magna Carta = 1215 June 15
हस्ताक्षर गर्ने राजा = King John II
स्थान = Runnymede
Magna Carta = 1215 June 15
हस्ताक्षर गर्ने राजा = King John II
स्थान = Runnymede
म्याग्नाकार्टाका मुख्य धारा
| धारा | व्यवस्था |
|---|---|
| धारा १ | चर्चको स्वायत्तता सम्बन्धी विषय |
| धारा २८, २९ र ३१ | व्यक्तिगत सम्पत्तिको प्रत्याभूतिको वर्णन |
| धारा ३८ | व्यक्तिगत स्वतन्त्रता |
| धारा ३९ | कानुनअनुसार दण्ड दिने र बन्दी प्रत्यक्षीकरण सम्बन्धी व्यवस्था |
| धारा ४० | न्याय प्रदान गर्न ढिलाइ नगर्ने, अधिकार र न्याय नबेच्ने व्यवस्था |
| धारा ५४ | राजाले पनि कानुन मान्नु र जान्नु पर्छ |
| धारा ६३ | विविध व्यवस्था |
म्याग्नाकार्टाका प्रमुख व्यवस्था
- No taxation without representation भन्ने अवधारणाको विकास भयो।
- No spending without Legislation भन्ने अवधारणाको विकास भयो।
- राजाले संसदको अधिवेशन नियमित रूपमा बोलाउनुपर्ने व्यवस्था भयो।
- ऐन पारित गर्ने अधिकार संसदलाई हुने भयो।
- राजाले कर उठाउँदा संसदको स्वीकृति लिनुपर्ने भयो।
- कानुनबिना कसैलाई थुन्न वा देश निकाला गर्न नपाइने व्यवस्था भयो।
- कानुनले तोकेको भन्दा बढी दण्ड सजाय गर्न नपाइने भयो।
- मृत्युदण्डको सजाय दिन नपाइने व्यवस्था भयो।
- चर्चलाई स्वायत्तता प्राप्त भयो।
- न्याय दिनमा ढिलाइ र इन्कार गर्न नहुने व्यवस्था भयो।
म्याग्नाकार्टा संशोधन
| संस्करण | मिति | राजा |
|---|---|---|
| पहिलो | 1216 November 12 | Henry III |
| दोस्रो | 1217 February 17 | Henry III |
| तेस्रो | 1225 February 11 | Henry III |
| चौथो | 1297 | Edward I |
सुरक्षित रहेका Magna Carta का प्रतिहरू
| स्थान | संख्या |
|---|---|
| British Library | २ प्रति |
| Salisbury | १ प्रति |
| Lincoln Cathedral | १ प्रति |
बेलायतका प्रमुख ४ राजा
| राजा | मिति | विशेषता |
|---|---|---|
| John II | 1215 | Magna Carta मा हस्ताक्षरकर्ता |
| Charles I | 1649 | झुण्ड्याएर मारिने राजा |
| James II | 1688 | देश छाडेर भाग्ने राजा |
| George II | 1713 | अङ्ग्रेजी नबुझ्ने राजा |
म्याग्नाकार्टा सम्बन्धी महत्वपूर्ण लेखक / कृति
| कृति / विषय | लेखक |
|---|---|
| Modern Constitution | K.C. Wheare |
| Law of Constitution | A.V. Dicey |
| Constitutional Law | Wade and Phillips |
बेलायतमा जारी भएका प्रमुख कानुनी दस्तावेज
| दस्तावेज | वर्ष |
|---|---|
| Magna Carta | 1215 A.D. |
| Petition of Right | 1628 A.D. |
| Habeas Corpus | 1679 A.D. |
| Bill of Rights | 1689 A.D. |
One Liner Revision
✔ Magna Carta = 1215 June 15
✔ Magna Carta हस्ताक्षर स्थान = Runnymede
✔ हस्ताक्षरकर्ता राजा = King John II
✔ भाषा = Latin
✔ मानव अधिकारको पहिलो दस्तावेज = Magna Carta
✔ Magna Carta का धारा = 63
✔ शब्द = 4922
✔ कानून = 37
✔ लेखक = Archbishop Stephen Langton
✔ नेपालको Magna Carta = प्रतिनिधिसभाको घोषणापत्र २०६३
✔ Habeas Corpus = 1679
✔ Bill of Rights = 1689
✔ Magna Carta हस्ताक्षर स्थान = Runnymede
✔ हस्ताक्षरकर्ता राजा = King John II
✔ भाषा = Latin
✔ मानव अधिकारको पहिलो दस्तावेज = Magna Carta
✔ Magna Carta का धारा = 63
✔ शब्द = 4922
✔ कानून = 37
✔ लेखक = Archbishop Stephen Langton
✔ नेपालको Magna Carta = प्रतिनिधिसभाको घोषणापत्र २०६३
✔ Habeas Corpus = 1679
✔ Bill of Rights = 1689
Important MCQ
1. Magna Carta मा कहिले हस्ताक्षर भएको थियो?
A. 1213
B. 1215 June 15
C. 1679
D. 1689
उत्तर: B. 1215 June 15
A. 1213
B. 1215 June 15
C. 1679
D. 1689
उत्तर: B. 1215 June 15
2. Magna Carta मा हस्ताक्षर गर्ने राजा को हुन्?
A. Henry III
B. Edward I
C. King John II
D. Charles I
उत्तर: C. King John II
A. Henry III
B. Edward I
C. King John II
D. Charles I
उत्तर: C. King John II
3. Magna Carta लाई के भनिन्छ?
A. पहिलो संविधान
B. मानव अधिकारको पहिलो दस्तावेज
C. युद्ध सन्धि
D. धार्मिक ग्रन्थ
उत्तर: B. मानव अधिकारको पहिलो दस्तावेज
A. पहिलो संविधान
B. मानव अधिकारको पहिलो दस्तावेज
C. युद्ध सन्धि
D. धार्मिक ग्रन्थ
उत्तर: B. मानव अधिकारको पहिलो दस्तावेज
4. Bill of Rights कहिले जारी भयो?
A. 1215
B. 1628
C. 1679
D. 1689
उत्तर: D. 1689
A. 1215
B. 1628
C. 1679
D. 1689
उत्तर: D. 1689
5. नेपालको Magna Carta केलाई भनिन्छ?
A. संविधान २०७२
B. प्रतिनिधिसभाको घोषणापत्र २०६३
C. मुलुकी ऐन
D. दिल्ली सम्झौता
उत्तर: B. प्रतिनिधिसभाको घोषणापत्र २०६३
A. संविधान २०७२
B. प्रतिनिधिसभाको घोषणापत्र २०६३
C. मुलुकी ऐन
D. दिल्ली सम्झौता
उत्तर: B. प्रतिनिधिसभाको घोषणापत्र २०६३
विश्वको इतिहास
Part 3 : पुनर्जागरण (Renaissance)
पुनर्जागरणको परिचय
- पुनर्जागरणको अवधि १४ औँदेखि १६ औँ शताब्दीसम्म मानिन्छ।
- पुनर्जागरणको सुरुवात युरोपको इटालीबाट भएको हो।
- पुनर्जागरणले साहित्य, कला, राजनीति, विज्ञान तथा भौगोलिक खोजमा ठूलो प्रगति ल्यायो।
- पुनर्जागरणका प्रमुख कारणहरू धर्मयुद्ध, मानवतावादको प्रचार र व्यापार विस्तार हुन्।
Exam Focus:
पुनर्जागरणको सुरुवात = इटालीबाट
अवधि = १४ औँ–१६ औँ शताब्दी
पुनर्जागरणको सुरुवात = इटालीबाट
अवधि = १४ औँ–१६ औँ शताब्दी
पुनर्जागरणका प्रमुख साहित्यकार
| साहित्यकार | विशेषता / कृति |
|---|---|
| दाँते | Divine Comedy का लेखक, पुनर्जागरणका प्रथम व्यक्ति |
| पेट्राक | इटालीको साहित्यिक पुनर्जागरणका प्रमुख व्यक्ति |
| बोक्कासियो | इटालीको साहित्यिक पुनर्जागरणका प्रमुख व्यक्ति |
| शेक्सपियर | Othello, Merchant of Venice, Hamlet का लेखक |
| थोमस मोर | Utopia का लेखक |
| निकोलस मेकियावेली | The Prince का लेखक |
पुनर्जागरणका प्रमुख कलाकार
| कलाकार | प्रसिद्ध कृति / भनाइ |
|---|---|
| Leonardo da Vinci | Mona Lisa, The Last Supper, The Virgin |
| Michael Angelo | Last Judgment, “चित्र मस्तिष्कबाट बनाइन्छ, हातबाट होइन” |
| Raphael | पुनर्जागरणकालीन प्रमुख कलाकार |
प्रमुख दार्शनिक र कृति
| विषय / कृति | व्यक्ति |
|---|---|
| The Spirit of Law | Montesquieu |
| The Social Contract | Rousseau |
| Back to Nature दर्शन | Lao Tse |
| शक्ति पृथकीकरण सिद्धान्त | Montesquieu |
| “Man is born free but everywhere he is in chain” | Rousseau |
| “Nature is far better than Civilization” | Rousseau |
भौगोलिक खोज
- युरोपबाट भारत आउने सामुद्रिक मार्ग पत्ता लगाउने व्यक्ति Vasco da Gama हुन्।
- फिलिपिन्स पत्ता लगाउने व्यक्ति पोर्चुगलका नाविक Magellan हुन्।
- पुनर्जागरणको परिणामस्वरूप अमेरिका, भारत, फिलिपिन्स र न्यूजिल्याण्ड जस्ता क्षेत्रहरूको खोज भयो।
One Liner Revision
✔ पुनर्जागरण सुरु = इटाली
✔ पुनर्जागरण अवधि = १४ औँ–१६ औँ शताब्दी
✔ पुनर्जागरणका प्रथम व्यक्ति = दाँते
✔ Divine Comedy = दाँते
✔ Utopia = Thomas More
✔ The Prince = Machiavelli
✔ The Social Contract = Rousseau
✔ शक्ति पृथकीकरण = Montesquieu
✔ Mona Lisa = Leonardo da Vinci
✔ Last Judgment = Michael Angelo
✔ भारत आउने समुद्री मार्ग = Vasco da Gama
✔ पुनर्जागरण अवधि = १४ औँ–१६ औँ शताब्दी
✔ पुनर्जागरणका प्रथम व्यक्ति = दाँते
✔ Divine Comedy = दाँते
✔ Utopia = Thomas More
✔ The Prince = Machiavelli
✔ The Social Contract = Rousseau
✔ शक्ति पृथकीकरण = Montesquieu
✔ Mona Lisa = Leonardo da Vinci
✔ Last Judgment = Michael Angelo
✔ भारत आउने समुद्री मार्ग = Vasco da Gama
Important MCQ
1. पुनर्जागरणको सुरुवात कहाँबाट भएको हो?
A. फ्रान्स
B. बेलायत
C. इटाली
D. जर्मनी
उत्तर: C. इटाली
A. फ्रान्स
B. बेलायत
C. इटाली
D. जर्मनी
उत्तर: C. इटाली
2. Divine Comedy का लेखक को हुन्?
A. Dante
B. Rousseau
C. Montesquieu
D. Shakespeare
उत्तर: A. Dante
A. Dante
B. Rousseau
C. Montesquieu
D. Shakespeare
उत्तर: A. Dante
3. Mona Lisa कसको कृति हो?
A. Raphael
B. Leonardo da Vinci
C. Michael Angelo
D. Dante
उत्तर: B. Leonardo da Vinci
A. Raphael
B. Leonardo da Vinci
C. Michael Angelo
D. Dante
उत्तर: B. Leonardo da Vinci
4. शक्ति पृथकीकरण सिद्धान्तका प्रतिपादक को हुन्?
A. Rousseau
B. Montesquieu
C. Thomas More
D. Machiavelli
उत्तर: B. Montesquieu
A. Rousseau
B. Montesquieu
C. Thomas More
D. Machiavelli
उत्तर: B. Montesquieu
5. The Social Contract का लेखक को हुन्?
A. Rousseau
B. Dante
C. Shakespeare
D. Thomas More
उत्तर: A. Rousseau
A. Rousseau
B. Dante
C. Shakespeare
D. Thomas More
उत्तर: A. Rousseau
विश्वको इतिहास
Part 4 : औद्योगिक क्रान्ति (Industrial Revolution)
औद्योगिक क्रान्तिको परिचय
- औद्योगिक क्रान्तिको सुरुवात सर्वप्रथम बेलायतबाट भएको थियो।
- औद्योगिक क्रान्ति सन् 1760 देखि 1840 सम्मको अवधिलाई मानिन्छ।
- हातले गरिने उत्पादनलाई मेसिनद्वारा उत्पादन गर्ने प्रक्रियालाई औद्योगिक क्रान्ति भनिन्छ।
- औद्योगिक क्रान्तिले विश्वको आर्थिक, सामाजिक र राजनीतिक क्षेत्रमा ठूलो परिवर्तन ल्यायो।
Exam Focus:
औद्योगिक क्रान्तिको जन्मस्थल = बेलायत
अवधि = 1760–1840
औद्योगिक क्रान्तिको जन्मस्थल = बेलायत
अवधि = 1760–1840
औद्योगिक क्रान्तिका कारणहरू
- प्राकृतिक स्रोतको उपलब्धता
- कोइला र फलामको प्रशस्त भण्डार
- वैज्ञानिक आविष्कारहरू
- उपनिवेशबाट कच्चा पदार्थको प्राप्ति
- यातायात तथा सञ्चारको विकास
- पूँजीको उपलब्धता
- कृषि क्रान्तिको सफलता
महत्वपूर्ण आविष्कार र आविष्कारक
| आविष्कार | आविष्कारक | वर्ष |
|---|---|---|
| Flying Shuttle | John Kay | 1733 |
| Spinning Jenny | James Hargreaves | 1764 |
| Water Frame | Richard Arkwright | 1769 |
| Steam Engine | James Watt | 1769 |
| Power Loom | Edmund Cartwright | 1785 |
| Locomotive Engine | George Stephenson | 1814 |
James Watt
- औद्योगिक क्रान्तिका प्रमुख व्यक्तित्व मानिन्छन्।
- Steam Engine लाई सुधार गरी औद्योगिक विकासमा ठूलो योगदान दिए।
- उनलाई "Father of Industrial Revolution" पनि भनिन्छ।
George Stephenson
- रेल इन्जिनका पिता (Father of Railway) मानिन्छन्।
- Locomotive Engine को विकास गरेका।
- आधुनिक रेल यातायातको सुरुवात गरेका।
औद्योगिक क्रान्तिका प्रभावहरू
आर्थिक प्रभाव
- उत्पादनमा वृद्धि भयो।
- ठूला उद्योगहरूको स्थापना भयो।
- अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार विस्तार भयो।
- पूँजीवादको विकास भयो।
सामाजिक प्रभाव
- सहरीकरण तीव्र भयो।
- श्रमिक वर्गको उदय भयो।
- जीवनस्तरमा परिवर्तन आयो।
- बालश्रमको समस्या बढ्यो।
राजनीतिक प्रभाव
- साम्राज्यवादको विस्तार भयो।
- उपनिवेशवाद बलियो बन्यो।
- लोकतान्त्रिक आन्दोलनहरू बढे।
औद्योगिक क्रान्तिका नकारात्मक प्रभाव
- श्रमिक शोषण
- बालश्रम
- प्रदूषण वृद्धि
- असमानता वृद्धि
- बेरोजगारीको समस्या
Karl Marx
- साम्यवादका जनक (Father of Communism) मानिन्छन्।
- औद्योगिक क्रान्तिपछि श्रमिक वर्गको अवस्थाबारे आवाज उठाए।
- Communist Manifesto का लेखक हुन्।
- Das Kapital उनका प्रसिद्ध कृति हुन्।
One Liner Revision
✔ औद्योगिक क्रान्तिको जन्मस्थल = बेलायत
✔ अवधि = 1760–1840
✔ Steam Engine = James Watt
✔ Father of Industrial Revolution = James Watt
✔ Flying Shuttle = John Kay
✔ Spinning Jenny = James Hargreaves
✔ Water Frame = Richard Arkwright
✔ Power Loom = Edmund Cartwright
✔ Railway Father = George Stephenson
✔ Communist Manifesto = Karl Marx
✔ Das Kapital = Karl Marx
✔ अवधि = 1760–1840
✔ Steam Engine = James Watt
✔ Father of Industrial Revolution = James Watt
✔ Flying Shuttle = John Kay
✔ Spinning Jenny = James Hargreaves
✔ Water Frame = Richard Arkwright
✔ Power Loom = Edmund Cartwright
✔ Railway Father = George Stephenson
✔ Communist Manifesto = Karl Marx
✔ Das Kapital = Karl Marx
Important MCQ
1. औद्योगिक क्रान्तिको सुरुवात कहाँबाट भएको हो?
A. फ्रान्स
B. जर्मनी
C. बेलायत
D. अमेरिका
उत्तर: C. बेलायत
A. फ्रान्स
B. जर्मनी
C. बेलायत
D. अमेरिका
उत्तर: C. बेलायत
2. Steam Engine कसले विकास गरेका हुन्?
A. George Stephenson
B. James Watt
C. John Kay
D. Karl Marx
उत्तर: B. James Watt
A. George Stephenson
B. James Watt
C. John Kay
D. Karl Marx
उत्तर: B. James Watt
3. Spinning Jenny का आविष्कारक को हुन्?
A. James Hargreaves
B. John Kay
C. James Watt
D. Arkwright
उत्तर: A. James Hargreaves
A. James Hargreaves
B. John Kay
C. James Watt
D. Arkwright
उत्तर: A. James Hargreaves
4. Railway का पिता को मानिन्छ?
A. James Watt
B. George Stephenson
C. Karl Marx
D. John Kay
उत्तर: B. George Stephenson
A. James Watt
B. George Stephenson
C. Karl Marx
D. John Kay
उत्तर: B. George Stephenson
5. Das Kapital का लेखक को हुन्?
A. Rousseau
B. Montesquieu
C. Karl Marx
D. Voltaire
उत्तर: C. Karl Marx
A. Rousseau
B. Montesquieu
C. Karl Marx
D. Voltaire
उत्तर: C. Karl Marx
विश्वको इतिहास
Part 5 : अमेरिकी स्वतन्त्रता संग्राम र फ्रान्सेली राज्य क्रान्ति
अमेरिकी स्वतन्त्रता संग्राम (American War of Independence)
- अमेरिकी स्वतन्त्रता संग्राम सन् 1775–1783 सम्म चलेको थियो।
- अमेरिकाका 13 उपनिवेशहरूले बेलायतविरुद्ध विद्रोह गरेका थिए।
- अमेरिकी स्वतन्त्रताको घोषणा सन् 1776 जुलाई 4 मा गरिएको थियो।
- यो दिन अमेरिकाको राष्ट्रिय दिवस (Independence Day) हो।
- अमेरिकाको स्वतन्त्रता युद्धको अन्त्य Paris Treaty 1783 बाट भएको थियो।
Exam Focus:
American Independence = July 4, 1776
Treaty of Paris = 1783
American Independence = July 4, 1776
Treaty of Paris = 1783
Declaration of Independence
| विषय | जानकारी |
|---|---|
| घोषणा मिति | July 4, 1776 |
| मुख्य लेखक | Thomas Jefferson |
| देश | United States of America |
| महत्व | विश्वको पहिलो आधुनिक स्वतन्त्रता घोषणा |
- “All men are created equal” भन्ने प्रसिद्ध वाक्य Declaration of Independence मा उल्लेख छ।
- Thomas Jefferson अमेरिकाका तेस्रो राष्ट्रपति पनि बने।
अमेरिकी स्वतन्त्रता संग्रामका प्रमुख व्यक्तित्व
| व्यक्ति | योगदान |
|---|---|
| George Washington | अमेरिकी सेनाका प्रमुख तथा प्रथम राष्ट्रपति |
| Thomas Jefferson | Declaration of Independence का लेखक |
| Benjamin Franklin | कूटनीतिज्ञ तथा स्वतन्त्रता आन्दोलनका नेता |
| John Adams | स्वतन्त्रता आन्दोलनका प्रमुख नेता |
फ्रान्सेली राज्य क्रान्ति (French Revolution)
- फ्रान्सेली राज्य क्रान्ति सन् 1789 मा सुरु भएको थियो।
- विश्व इतिहासको सबैभन्दा महत्वपूर्ण राजनीतिक क्रान्ति मानिन्छ।
- क्रान्तिको मुख्य नारा थियो: Liberty, Equality and Fraternity
- यसले राजतन्त्रको अन्त्य र लोकतन्त्रको विकासमा योगदान पुर्यायो।
Exam Focus:
French Revolution = 1789
नारा = Liberty, Equality, Fraternity
French Revolution = 1789
नारा = Liberty, Equality, Fraternity
फ्रान्सेली क्रान्तिका कारणहरू
- निरंकुश राजतन्त्र
- आर्थिक संकट
- सामाजिक असमानता
- करको अत्यधिक बोझ
- प्रबोधन आन्दोलन (Enlightenment)
- अमेरिकी स्वतन्त्रता संग्रामको प्रभाव
फ्रान्सको तीन वर्गीय व्यवस्था
| वर्ग | समूह |
|---|---|
| प्रथम वर्ग | पादरी (Clergy) |
| दोस्रो वर्ग | सामन्त (Nobility) |
| तेस्रो वर्ग | किसान, व्यापारी, मजदुर |
फ्रान्सेली क्रान्तिको नेतृत्व मुख्यतः तेस्रो वर्गले गरेको थियो।
बास्तिल किल्लाको पतन
- 14 July 1789 मा Bastille जेलमाथि आक्रमण गरिएको थियो।
- यस घटनालाई फ्रान्सेली क्रान्तिको सुरुवातको प्रतीक मानिन्छ।
- आज पनि 14 July फ्रान्सको राष्ट्रिय दिवस हो।
मानव अधिकार घोषणा (1789)
- Declaration of the Rights of Man and Citizen सन् 1789 मा जारी गरिएको थियो।
- मानव स्वतन्त्रता र समानताको सिद्धान्तलाई मान्यता दिएको थियो।
- आधुनिक मानव अधिकारको आधार मानिन्छ।
Napoleon Bonaparte
| विषय | जानकारी |
|---|---|
| जन्म | 1769 |
| देश | France |
| उपाधि | Emperor of France |
| मृत्यु | 1821 |
- फ्रान्सेली क्रान्तिपछि उदाएका महान सेनापति।
- Napoleonic Code लागू गरेका।
- युरोपका धेरै देशहरूमा विजय प्राप्त गरेका।
- Waterloo को युद्ध (1815) मा पराजित भएका।
Napoleonic Code
- सन् 1804 मा लागू गरिएको।
- कानुनको अगाडि सबै बराबर हुने सिद्धान्त स्थापित गर्यो।
- आधुनिक नागरिक कानुनको आधार मानिन्छ।
One Liner Revision
✔ American Independence = July 4, 1776
✔ Declaration Writer = Thomas Jefferson
✔ First US President = George Washington
✔ Treaty of Paris = 1783
✔ French Revolution = 1789
✔ Bastille Day = July 14, 1789
✔ French Slogan = Liberty, Equality, Fraternity
✔ Rights of Man = 1789
✔ Napoleon Code = 1804
✔ Waterloo War = 1815
✔ Declaration Writer = Thomas Jefferson
✔ First US President = George Washington
✔ Treaty of Paris = 1783
✔ French Revolution = 1789
✔ Bastille Day = July 14, 1789
✔ French Slogan = Liberty, Equality, Fraternity
✔ Rights of Man = 1789
✔ Napoleon Code = 1804
✔ Waterloo War = 1815
Important MCQ
1. अमेरिकी स्वतन्त्रताको घोषणा कहिले गरिएको थियो?
A. 1775
B. 1776 July 4
C. 1783
D. 1789
उत्तर: B. 1776 July 4
A. 1775
B. 1776 July 4
C. 1783
D. 1789
उत्तर: B. 1776 July 4
2. Declaration of Independence का मुख्य लेखक को हुन्?
A. George Washington
B. Benjamin Franklin
C. Thomas Jefferson
D. John Adams
उत्तर: C. Thomas Jefferson
A. George Washington
B. Benjamin Franklin
C. Thomas Jefferson
D. John Adams
उत्तर: C. Thomas Jefferson
3. फ्रान्सेली राज्य क्रान्ति कहिले सुरु भयो?
A. 1776
B. 1783
C. 1789
D. 1815
उत्तर: C. 1789
A. 1776
B. 1783
C. 1789
D. 1815
उत्तर: C. 1789
4. फ्रान्सेली क्रान्तिको नारा के थियो?
A. Freedom and Justice
B. Equality and Peace
C. Liberty, Equality and Fraternity
D. Democracy and Rights
उत्तर: C. Liberty, Equality and Fraternity
A. Freedom and Justice
B. Equality and Peace
C. Liberty, Equality and Fraternity
D. Democracy and Rights
उत्तर: C. Liberty, Equality and Fraternity
5. Waterloo को युद्धमा कसको पराजय भएको थियो?
A. Louis XVI
B. Napoleon Bonaparte
C. Thomas Jefferson
D. George Washington
उत्तर: B. Napoleon Bonaparte
A. Louis XVI
B. Napoleon Bonaparte
C. Thomas Jefferson
D. George Washington
उत्तर: B. Napoleon Bonaparte
विश्वको इतिहास
Part 6 : पहिलो विश्वयुद्ध (1914–1918) र रुसी क्रान्ति (1917)
पहिलो विश्वयुद्ध (World War I)
- पहिलो विश्वयुद्ध सन् 1914 जुलाई 28 मा सुरु भएको थियो।
- युद्ध सन् 1918 नोभेम्बर 11 मा समाप्त भएको थियो।
- यसलाई "Great War" पनि भनिन्छ।
- विश्वका धेरै राष्ट्रहरू दुई पक्षमा विभाजित भएका थिए।
| गठबन्धन | सदस्य राष्ट्र |
|---|---|
| Triple Alliance | Germany, Austria-Hungary, Italy |
| Triple Entente | Britain, France, Russia |
Exam Focus:
प्रथम विश्वयुद्ध अवधि = 1914–1918
Great War = First World War
प्रथम विश्वयुद्ध अवधि = 1914–1918
Great War = First World War
पहिलो विश्वयुद्धका कारणहरू
- साम्राज्यवाद (Imperialism)
- राष्ट्रवाद (Nationalism)
- सैन्यवाद (Militarism)
- गोप्य सन्धिहरू
- उपनिवेशको प्रतिस्पर्धा
तात्कालिक कारण
- Austria-Hungary का युवराज Archduke Franz Ferdinand को हत्या।
- हत्या 28 June 1914 मा Sarajevo मा भएको थियो।
- हत्या गर्ने Gavrilo Princip थिए।
तात्कालिक कारण = Franz Ferdinand को हत्या
पहिलो विश्वयुद्धका परिणाम
- Germany पराजित भयो।
- Versailles Treaty (1919) सम्पन्न भयो।
- League of Nations स्थापना भयो।
- चार प्रमुख साम्राज्यको अन्त्य भयो:
- German Empire
- Russian Empire
- Ottoman Empire
- Austro-Hungarian Empire
League of Nations
| विषय | जानकारी |
|---|---|
| स्थापना | 1920 |
| मुख्यालय | Geneva, Switzerland |
| उद्देश्य | विश्व शान्ति कायम गर्नु |
| संस्थापक विचार | Woodrow Wilson |
रुसी क्रान्ति (Russian Revolution 1917)
- रुसी क्रान्ति सन् 1917 मा भएको थियो।
- यसले Romanov वंशको अन्त्य गर्यो।
- रूसमा साम्यवादी शासन स्थापना भयो।
- विश्व इतिहासको महत्वपूर्ण राजनीतिक क्रान्ति मानिन्छ।
Exam Focus:
Russian Revolution = 1917
Russian Revolution = 1917
रुसी क्रान्तिका कारणहरू
- जार निकोलस द्वितीयको निरंकुश शासन
- गरिबी र असमानता
- प्रथम विश्वयुद्धको प्रभाव
- कृषक तथा मजदुरको असन्तोष
- औद्योगिक समस्या
Vladimir Lenin
| विषय | जानकारी |
|---|---|
| पूरा नाम | Vladimir Ilyich Lenin |
| देश | Russia |
| पहिचान | रुसी क्रान्तिका नेता |
| विचारधारा | Communism |
- Bolshevik Party का नेता थिए।
- 1917 को अक्टोबर क्रान्तिको नेतृत्व गरेका।
- विश्वको पहिलो साम्यवादी राज्य स्थापना गरेका।
Joseph Stalin
- Lenin पछि सोभियत संघका नेता बने।
- USSR लाई शक्तिशाली औद्योगिक राष्ट्र बनाए।
- Five Year Plan लागू गरे।
- साम्यवादको विस्तारमा महत्वपूर्ण भूमिका खेले।
Karl Marx
- साम्यवादका जनक (Father of Communism)।
- Communist Manifesto का लेखक।
- Das Kapital उनका प्रसिद्ध कृति हुन्।
- Marx का विचारहरूबाट Lenin प्रभावित थिए।
Communism (साम्यवाद)
- निजी सम्पत्तिको अन्त्य गर्ने विचारधारा।
- समान समाज निर्माणमा जोड दिन्छ।
- श्रमिक वर्गको शासनलाई प्राथमिकता दिन्छ।
- Karl Marx र Engels द्वारा विकसित सिद्धान्त।
One Liner Revision
✔ First World War = 1914–1918
✔ Great War = First World War
✔ तात्कालिक कारण = Franz Ferdinand हत्या
✔ Versailles Treaty = 1919
✔ League of Nations = 1920
✔ League Headquarters = Geneva
✔ Russian Revolution = 1917
✔ Bolshevik Leader = Lenin
✔ Father of Communism = Karl Marx
✔ Communist Manifesto = Karl Marx
✔ Das Kapital = Karl Marx
✔ Five Year Plan = Stalin
✔ Great War = First World War
✔ तात्कालिक कारण = Franz Ferdinand हत्या
✔ Versailles Treaty = 1919
✔ League of Nations = 1920
✔ League Headquarters = Geneva
✔ Russian Revolution = 1917
✔ Bolshevik Leader = Lenin
✔ Father of Communism = Karl Marx
✔ Communist Manifesto = Karl Marx
✔ Das Kapital = Karl Marx
✔ Five Year Plan = Stalin
Important MCQ
1. पहिलो विश्वयुद्ध कहिले सुरु भएको थियो?
A. 1912
B. 1914
C. 1916
D. 1918
उत्तर: B. 1914
A. 1912
B. 1914
C. 1916
D. 1918
उत्तर: B. 1914
2. पहिलो विश्वयुद्धको तात्कालिक कारण के थियो?
A. Versailles Treaty
B. Russian Revolution
C. Franz Ferdinand को हत्या
D. Hitler को उदय
उत्तर: C. Franz Ferdinand को हत्या
A. Versailles Treaty
B. Russian Revolution
C. Franz Ferdinand को हत्या
D. Hitler को उदय
उत्तर: C. Franz Ferdinand को हत्या
3. League of Nations कहिले स्थापना भयो?
A. 1919
B. 1920
C. 1921
D. 1945
उत्तर: B. 1920
A. 1919
B. 1920
C. 1921
D. 1945
उत्तर: B. 1920
4. रुसी क्रान्तिका प्रमुख नेता को थिए?
A. Stalin
B. Lenin
C. Marx
D. Trotsky
उत्तर: B. Lenin
A. Stalin
B. Lenin
C. Marx
D. Trotsky
उत्तर: B. Lenin
5. साम्यवादका जनक को हुन्?
A. Lenin
B. Stalin
C. Karl Marx
D. Engels
उत्तर: C. Karl Marx
A. Lenin
B. Stalin
C. Karl Marx
D. Engels
उत्तर: C. Karl Marx
विश्वको इतिहास
Part 7 : दोस्रो विश्वयुद्ध, Adolf Hitler, UNO र शीत युद्ध (Cold War)
दोस्रो विश्वयुद्ध (World War II)
- दोस्रो विश्वयुद्ध सन् 1939 सेप्टेम्बर 1 मा सुरु भएको थियो।
- युद्ध सन् 1945 सेप्टेम्बर 2 मा समाप्त भएको थियो।
- मानव इतिहासको सबैभन्दा विनाशकारी युद्ध मानिन्छ।
- करिब 7 करोड मानिसको मृत्यु भएको अनुमान गरिन्छ।
| गठबन्धन | सदस्य राष्ट्र |
|---|---|
| Axis Powers | Germany, Italy, Japan |
| Allied Powers | Britain, France, USA, USSR, China |
Exam Focus:
World War II = 1939–1945
World War II = 1939–1945
दोस्रो विश्वयुद्धका कारणहरू
- Versailles Treaty को कठोर व्यवस्था
- Hitler को विस्तारवादी नीति
- सैन्यवाद र राष्ट्रवाद
- League of Nations को असफलता
- Germany द्वारा Poland माथि आक्रमण
Adolf Hitler
| विषय | जानकारी |
|---|---|
| देश | Germany |
| दल | Nazi Party |
| उपनाम | Fuhrer |
| प्रसिद्ध पुस्तक | Mein Kampf |
- Hitler जर्मनीका तानाशाह नेता थिए।
- नाजीवाद (Nazism) का प्रमुख प्रवर्तक थिए।
- World War II का मुख्य जिम्मेवार व्यक्तिका रूपमा चिनिन्छन्।
- 1945 मा आत्महत्या गरेका थिए।
Benito Mussolini
- इटालीका तानाशाह नेता।
- Fascism का जनक मानिन्छन्।
- Italy लाई Axis Powers मा सामेल गराएका।
- 1945 मा मृत्यु भएको।
✔ Fascism = Benito Mussolini
✔ Nazism = Adolf Hitler
✔ Nazism = Adolf Hitler
Japan र World War II
- Japan Axis Powers को सदस्य थियो।
- 7 December 1941 मा Pearl Harbor मा आक्रमण गर्यो।
- यसपछि USA दोस्रो विश्वयुद्धमा प्रत्यक्ष सहभागी भयो।
Hiroshima र Nagasaki
| शहर | मिति | बमको नाम |
|---|---|---|
| Hiroshima | 6 August 1945 | Little Boy |
| Nagasaki | 9 August 1945 | Fat Man |
- अमेरिकाले जापानमा परमाणु बम खसालेको थियो।
- यसपछि जापानले आत्मसमर्पण गर्यो।
- World War II समाप्त भयो।
Exam Focus:
Hiroshima = Little Boy
Nagasaki = Fat Man
Hiroshima = Little Boy
Nagasaki = Fat Man
United Nations Organization (UNO)
| विषय | जानकारी |
|---|---|
| स्थापना | 24 October 1945 |
| मुख्यालय | New York, USA |
| सदस्य राष्ट्र | 193 |
| उद्देश्य | विश्व शान्ति र सुरक्षा |
- League of Nations को स्थानमा UNO स्थापना गरिएको थियो।
- नेपाल UNO को सदस्य 14 December 1955 मा बनेको हो।
UNO का प्रमुख अंगहरू
| अंग | मुख्यालय |
|---|---|
| General Assembly | New York |
| Security Council | New York |
| Economic and Social Council | New York |
| International Court of Justice | The Hague, Netherlands |
| Secretariat | New York |
Cold War (शीत युद्ध)
- Cold War दोस्रो विश्वयुद्धपछि सुरु भएको थियो।
- USA र USSR बीचको वैचारिक संघर्ष थियो।
- यो प्रत्यक्ष युद्ध नभई राजनीतिक, आर्थिक र सैनिक प्रतिस्पर्धा थियो।
- Cold War लगभग 1945–1991 सम्म चल्यो।
| गुट | नेतृत्व |
|---|---|
| Capitalist Bloc | USA |
| Communist Bloc | USSR |
Cold War का प्रमुख घटनाहरू
- Berlin Blockade (1948)
- Korean War (1950–1953)
- Cuban Missile Crisis (1962)
- Vietnam War
- Space Race
One Liner Revision
✔ World War II = 1939–1945
✔ Nazi Party = Hitler
✔ Fascism = Mussolini
✔ Mein Kampf = Hitler
✔ Pearl Harbor = 7 Dec 1941
✔ Hiroshima = 6 Aug 1945
✔ Nagasaki = 9 Aug 1945
✔ UNO स्थापना = 24 Oct 1945
✔ UNO Headquarters = New York
✔ Nepal UNO Member = 14 Dec 1955
✔ Cold War = USA vs USSR
✔ Communist Bloc = USSR
✔ Capitalist Bloc = USA
✔ Nazi Party = Hitler
✔ Fascism = Mussolini
✔ Mein Kampf = Hitler
✔ Pearl Harbor = 7 Dec 1941
✔ Hiroshima = 6 Aug 1945
✔ Nagasaki = 9 Aug 1945
✔ UNO स्थापना = 24 Oct 1945
✔ UNO Headquarters = New York
✔ Nepal UNO Member = 14 Dec 1955
✔ Cold War = USA vs USSR
✔ Communist Bloc = USSR
✔ Capitalist Bloc = USA
Important MCQ
1. दोस्रो विश्वयुद्ध कहिले सुरु भएको थियो?
A. 1914
B. 1939
C. 1941
D. 1945
उत्तर: B. 1939
A. 1914
B. 1939
C. 1941
D. 1945
उत्तर: B. 1939
2. Mein Kampf का लेखक को हुन्?
A. Mussolini
B. Stalin
C. Hitler
D. Lenin
उत्तर: C. Hitler
A. Mussolini
B. Stalin
C. Hitler
D. Lenin
उत्तर: C. Hitler
3. Hiroshima मा खसालिएको बमको नाम के थियो?
A. Fat Man
B. Little Boy
C. Atomic One
D. Nuclear Bomb
उत्तर: B. Little Boy
A. Fat Man
B. Little Boy
C. Atomic One
D. Nuclear Bomb
उत्तर: B. Little Boy
4. UNO कहिले स्थापना भएको हो?
A. 1920
B. 1945
C. 1955
D. 1991
उत्तर: B. 1945
A. 1920
B. 1945
C. 1955
D. 1991
उत्तर: B. 1945
5. Cold War कुन दुई शक्तिबीचको संघर्ष थियो?
A. Germany–Italy
B. France–Britain
C. USA–USSR
D. China–Japan
उत्तर: C. USA–USSR
A. Germany–Italy
B. France–Britain
C. USA–USSR
D. China–Japan
उत्तर: C. USA–USSR
विश्वको इतिहास
Part 8 : चीनको इतिहास, Sun Yat-sen, Mao Zedong र चिनियाँ क्रान्ति
चीनको परिचय
- चीन विश्वको सबैभन्दा पुरानो सभ्यतामध्ये एक हो।
- चीनलाई "सभ्यताको पालना" (Cradle of Civilization) भनिन्छ।
- प्राचीन चीनको सभ्यता ह्वाङ हो (Yellow River) नदी किनारमा विकसित भएको थियो।
- चीनलाई "Red Dragon" को देश पनि भनिन्छ।
Exam Focus:
Yellow River = China's Sorrow
Yellow River = China's Sorrow
चीनका प्रमुख राजवंशहरू
| वंश | विशेषता |
|---|---|
| Shang Dynasty | चीनको पहिलो ऐतिहासिक राजवंश |
| Zhou Dynasty | सबैभन्दा लामो समय शासन |
| Qin Dynasty | चीनलाई पहिलो पटक एकीकरण गर्ने |
| Han Dynasty | स्वर्ण युग |
| Ming Dynasty | Great Wall विस्तार |
| Qing Dynasty | अन्तिम राजवंश |
Confucius
- चीनका महान दार्शनिक।
- जन्म : 551 BC
- Confucianism का संस्थापक।
- नैतिकता, अनुशासन र शिक्षा सम्बन्धी विचारका लागि प्रसिद्ध।
✔ Confucius = Father of Chinese Philosophy
Sun Yat-sen
| विषय | जानकारी |
|---|---|
| देश | China |
| पहिचान | Father of Modern China |
| क्रान्ति | 1911 Chinese Revolution |
- 1911 को चिनियाँ क्रान्तिका प्रमुख नेता।
- Qing Dynasty को अन्त्य गराएका।
- Republic of China स्थापना गरेका।
1911 Chinese Revolution
- 1911 मा Qing Dynasty को अन्त्य भयो।
- राजतन्त्रको अन्त्य गरी गणतन्त्र स्थापना गरियो।
- Sun Yat-sen पहिलो राष्ट्रपति बने।
Mao Zedong
| विषय | जानकारी |
|---|---|
| जन्म | 1893 |
| देश | China |
| दल | Chinese Communist Party |
| पहिचान | Father of Communist China |
- 1949 मा People's Republic of China स्थापना गरे।
- चीनका कम्युनिस्ट नेता थिए।
- आधुनिक चीनका निर्माता मानिन्छन्।
Chinese Revolution (1949)
- 1 October 1949 मा People's Republic of China स्थापना भयो।
- Mao Zedong चीनका पहिलो कम्युनिस्ट शासक बने।
- Nationalist Party (Kuomintang) पराजित भयो।
- Chiang Kai-shek Taiwan तर्फ गए।
Exam Focus:
PRC Establishment = 1 October 1949
PRC Establishment = 1 October 1949
Great Leap Forward (1958)
- Mao Zedong द्वारा सुरु गरिएको आर्थिक कार्यक्रम।
- उद्देश्य : चीनलाई तीव्र औद्योगिक राष्ट्र बनाउने।
- कार्यक्रम असफल भयो।
- खाद्यान्न संकट र भोकमरी फैलियो।
Cultural Revolution (1966–1976)
- Mao Zedong द्वारा सुरु गरिएको आन्दोलन।
- पुराना संस्कृति, परम्परा र विचार हटाउने उद्देश्य।
- Red Guards को प्रयोग गरियो।
- शिक्षा र अर्थतन्त्रमा नकारात्मक प्रभाव पर्यो।
Taiwan–China Issue
- 1949 पछि Taiwan र China अलग राजनीतिक इकाइ बने।
- China ले Taiwan लाई आफ्नो भूभाग मान्छ।
- Taiwan आफूलाई स्वतन्त्र राष्ट्रको रूपमा सञ्चालन गर्छ।
- यो विश्वको महत्वपूर्ण राजनीतिक विवादमध्ये एक हो।
Deng Xiaoping
- Mao पछि चीनका प्रभावशाली नेता।
- Economic Reform लागू गरे।
- Open Door Policy सुरु गरे।
- चीनलाई आधुनिक आर्थिक शक्तिमा रूपान्तरण गर्न योगदान दिए।
✔ Open Door Policy = Deng Xiaoping
One Liner Revision
✔ Yellow River = China's Sorrow
✔ Father of Chinese Philosophy = Confucius
✔ Father of Modern China = Sun Yat-sen
✔ Chinese Revolution = 1911
✔ Republic of China = 1912
✔ Father of Communist China = Mao Zedong
✔ People's Republic of China = 1 Oct 1949
✔ Great Leap Forward = 1958
✔ Cultural Revolution = 1966–1976
✔ Red Guards = Cultural Revolution
✔ Taiwan Issue = 1949 पछि
✔ Open Door Policy = Deng Xiaoping
✔ Father of Chinese Philosophy = Confucius
✔ Father of Modern China = Sun Yat-sen
✔ Chinese Revolution = 1911
✔ Republic of China = 1912
✔ Father of Communist China = Mao Zedong
✔ People's Republic of China = 1 Oct 1949
✔ Great Leap Forward = 1958
✔ Cultural Revolution = 1966–1976
✔ Red Guards = Cultural Revolution
✔ Taiwan Issue = 1949 पछि
✔ Open Door Policy = Deng Xiaoping
Important MCQ
1. Father of Modern China को हुन्?
A. Mao Zedong
B. Deng Xiaoping
C. Sun Yat-sen
D. Confucius
उत्तर: C. Sun Yat-sen
A. Mao Zedong
B. Deng Xiaoping
C. Sun Yat-sen
D. Confucius
उत्तर: C. Sun Yat-sen
2. People's Republic of China कहिले स्थापना भयो?
A. 1911
B. 1921
C. 1945
D. 1949
उत्तर: D. 1949
A. 1911
B. 1921
C. 1945
D. 1949
उत्तर: D. 1949
3. Great Leap Forward कसले सुरु गरेका थिए?
A. Mao Zedong
B. Sun Yat-sen
C. Chiang Kai-shek
D. Deng Xiaoping
उत्तर: A. Mao Zedong
A. Mao Zedong
B. Sun Yat-sen
C. Chiang Kai-shek
D. Deng Xiaoping
उत्तर: A. Mao Zedong
4. Open Door Policy कसले सुरु गरेका थिए?
A. Mao Zedong
B. Deng Xiaoping
C. Zhou Enlai
D. Sun Yat-sen
उत्तर: B. Deng Xiaoping
A. Mao Zedong
B. Deng Xiaoping
C. Zhou Enlai
D. Sun Yat-sen
उत्तर: B. Deng Xiaoping
5. Cultural Revolution कहिले सुरु भएको थियो?
A. 1949
B. 1958
C. 1966
D. 1978
उत्तर: C. 1966
A. 1949
B. 1958
C. 1966
D. 1978
उत्तर: C. 1966
विश्वको इतिहास
Part 9 : भारतको इतिहास (Indian History) | सिन्धुघाँटी सभ्यता देखि स्वतन्त्रता आन्दोलनसम्म
सिन्धुघाँटी सभ्यता (Indus Valley Civilization)
- विश्वको प्राचीनतम सभ्यतामध्ये एक।
- सन् 1921 मा हडप्पाको खोज गरिएको थियो।
- सन् 1922 मा मोहेन्जोदाडोको खोज गरिएको थियो।
- यसलाई हडप्पा सभ्यता पनि भनिन्छ।
- मुख्य नदी = सिन्धु नदी।
- मुख्य शहर = हडप्पा, मोहेन्जोदाडो, लोथल, कालिबंगन।
| स्थान | खोजकर्ता |
|---|---|
| हडप्पा | दयाराम साहनी |
| मोहेन्जोदाडो | आर.डी. बनर्जी |
✔ Great Bath = मोहेन्जोदाडो
✔ Dockyard = लोथल
✔ Dockyard = लोथल
वैदिक सभ्यता
- आर्यहरूको आगमनपछि वैदिक सभ्यता सुरु भयो।
- ऋग्वेद सबैभन्दा पुरानो वेद हो।
- चार वेद:
- ऋग्वेद
- यजुर्वेद
- सामवेद
- अथर्ववेद
गौतम बुद्ध
| विषय | जानकारी |
|---|---|
| जन्म | 563 BC |
| जन्मस्थान | लुम्बिनी |
| पिता | शुद्धोधन |
| माता | मायादेवी |
| ज्ञान प्राप्ति | बोधगया |
| महापरिनिर्वाण | कुशीनगर |
- बौद्ध धर्मका संस्थापक।
- अष्टाङ्गिक मार्ग र चार आर्य सत्य प्रतिपादन गरेका।
महावीर स्वामी
- जैन धर्मका 24 औँ तीर्थंकर।
- जन्म : 540 BC
- जैन धर्मका प्रमुख प्रवर्तक।
- अहिंसाको सिद्धान्तमा जोड।
मौर्य साम्राज्य
| शासक | विशेषता |
|---|---|
| चन्द्रगुप्त मौर्य | मौर्य साम्राज्यका संस्थापक |
| बिन्दुसार | चन्द्रगुप्तका पुत्र |
| सम्राट अशोक | महान शासक |
- चन्द्रगुप्त मौर्यलाई चाणक्यले सहयोग गरेका थिए।
- Megasthenes ले Indica पुस्तक लेखेका।
सम्राट अशोक
- भारतका महान शासक।
- कलिङ्ग युद्धपछि बौद्ध धर्म ग्रहण गरे।
- धर्म विजयको नीति अपनाए।
- अशोक स्तम्भ भारतको राष्ट्रिय चिन्ह हो।
| घटना | जानकारी |
|---|---|
| कलिङ्ग युद्ध | 261 BC |
| धर्म परिवर्तन | कलिङ्ग युद्धपछि |
✔ National Emblem of India = Ashoka Pillar
गुप्त साम्राज्य
- भारतको स्वर्ण युग (Golden Age) भनिन्छ।
- संस्थापक = श्रीगुप्त।
- समुद्रगुप्तलाई भारतको नेपोलियन भनिन्छ।
- चन्द्रगुप्त द्वितीय (विक्रमादित्य) प्रसिद्ध शासक।
✔ Napoleon of India = Samudragupta
मुगल साम्राज्य
| शासक | विशेषता |
|---|---|
| बाबर | मुगल साम्राज्यका संस्थापक |
| हुमायूँ | बाबरका पुत्र |
| अकबर | महान मुगल शासक |
| जहाँगीर | न्यायप्रिय शासक |
| शाहजहाँ | ताजमहल निर्माण |
| औरंगजेब | अन्तिम शक्तिशाली मुगल |
भारतीय स्वतन्त्रता आन्दोलन
- British East India Company भारतमा 1600 मा स्थापना।
- 1857 को विद्रोहलाई भारतको प्रथम स्वतन्त्रता संग्राम भनिन्छ।
- Indian National Congress स्थापना = 1885।
- महात्मा गान्धी भारतीय स्वतन्त्रता आन्दोलनका प्रमुख नेता।
महात्मा गान्धी
| विषय | जानकारी |
|---|---|
| पूरा नाम | मोहनदास करमचन्द गान्धी |
| उपाधि | राष्ट्रपिता (Father of Nation) |
| जन्म | 1869 |
| मृत्यु | 1948 |
- अहिंसा र सत्याग्रहका प्रवर्तक।
- Dandi March (1930) का नेता।
- Quit India Movement (1942) का प्रमुख नेता।
भारतीय स्वतन्त्रता
- भारत 15 August 1947 मा स्वतन्त्र भयो।
- भारत र पाकिस्तान अलग राष्ट्र बने।
- Lord Mountbatten अन्तिम Viceroy थिए।
- Jawaharlal Nehru स्वतन्त्र भारतका प्रथम प्रधानमन्त्री बने।
✔ Independence Day of India = 15 August 1947
One Liner Revision
✔ Harappa Discovery = 1921
✔ Mohenjodaro Discovery = 1922
✔ Great Bath = Mohenjodaro
✔ Dockyard = Lothal
✔ Founder of Buddhism = Gautam Buddha
✔ Founder of Jainism = Mahavir
✔ Maurya Founder = Chandragupta Maurya
✔ Indica = Megasthenes
✔ Kalinga War = 261 BC
✔ Golden Age = Gupta Period
✔ Napoleon of India = Samudragupta
✔ Mughal Founder = Babur
✔ Taj Mahal = Shah Jahan
✔ INC = 1885
✔ Father of Nation = Mahatma Gandhi
✔ Quit India Movement = 1942
✔ India Independence = 15 August 1947
✔ Mohenjodaro Discovery = 1922
✔ Great Bath = Mohenjodaro
✔ Dockyard = Lothal
✔ Founder of Buddhism = Gautam Buddha
✔ Founder of Jainism = Mahavir
✔ Maurya Founder = Chandragupta Maurya
✔ Indica = Megasthenes
✔ Kalinga War = 261 BC
✔ Golden Age = Gupta Period
✔ Napoleon of India = Samudragupta
✔ Mughal Founder = Babur
✔ Taj Mahal = Shah Jahan
✔ INC = 1885
✔ Father of Nation = Mahatma Gandhi
✔ Quit India Movement = 1942
✔ India Independence = 15 August 1947
Important MCQ
1. हडप्पा सभ्यता कसले पत्ता लगाए?
A. आर.डी. बनर्जी
B. दयाराम साहनी
C. मेगास्थनीज
D. चाणक्य
उत्तर: B. दयाराम साहनी
A. आर.डी. बनर्जी
B. दयाराम साहनी
C. मेगास्थनीज
D. चाणक्य
उत्तर: B. दयाराम साहनी
2. बौद्ध धर्मका संस्थापक को हुन्?
A. महावीर
B. अशोक
C. गौतम बुद्ध
D. चाणक्य
उत्तर: C. गौतम बुद्ध
A. महावीर
B. अशोक
C. गौतम बुद्ध
D. चाणक्य
उत्तर: C. गौतम बुद्ध
3. भारतको नेपोलियन कसलाई भनिन्छ?
A. अशोक
B. चन्द्रगुप्त मौर्य
C. समुद्रगुप्त
D. अकबर
उत्तर: C. समुद्रगुप्त
A. अशोक
B. चन्द्रगुप्त मौर्य
C. समुद्रगुप्त
D. अकबर
उत्तर: C. समुद्रगुप्त
4. ताजमहल कसले निर्माण गरेका थिए?
A. अकबर
B. शाहजहाँ
C. बाबर
D. जहाँगीर
उत्तर: B. शाहजहाँ
A. अकबर
B. शाहजहाँ
C. बाबर
D. जहाँगीर
उत्तर: B. शाहजहाँ
5. भारत कहिले स्वतन्त्र भयो?
A. 1945
B. 1946
C. 1947
D. 1950
उत्तर: C. 1947
A. 1945
B. 1946
C. 1947
D. 1950
उत्तर: C. 1947
विश्वको इतिहास
Part 10 : UNO, UNESCO, UNICEF, WHO, IMF, World Bank, SAARC, ASEAN, EU, NATO
संयुक्त राष्ट्रसंघ (UNO)
- UNO को पूरा नाम United Nations Organization हो।
- UNO स्थापना 24 October 1945 मा भएको हो।
- मुख्यालय New York, USA मा रहेको छ।
- UNO को उद्देश्य विश्व शान्ति, सुरक्षा र मानव अधिकार संरक्षण हो।
- नेपाल UNO को सदस्य 14 December 1955 मा बनेको हो।
| विषय | जानकारी |
|---|---|
| स्थापना | 24 October 1945 |
| मुख्यालय | New York |
| सदस्य राष्ट्र | 193 |
| नेपाल सदस्य | 14 December 1955 |
UNO का प्रमुख अंगहरू
| अंग | मुख्यालय |
|---|---|
| General Assembly | New York |
| Security Council | New York |
| Economic and Social Council | New York |
| Trusteeship Council | New York |
| Secretariat | New York |
| International Court of Justice | The Hague, Netherlands |
UNESCO
- UNESCO को पूरा नाम United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization हो।
- स्थापना 16 November 1945 मा भएको हो।
- मुख्यालय Paris, France मा रहेको छ।
- शिक्षा, विज्ञान र संस्कृतिको विकास यसको मुख्य उद्देश्य हो।
UNICEF
- UNICEF को पूरा नाम United Nations Children's Fund हो।
- स्थापना 11 December 1946 मा भएको हो।
- मुख्यालय New York मा रहेको छ।
- बालबालिकाको स्वास्थ्य, शिक्षा र अधिकार संरक्षणमा काम गर्छ।
WHO
- WHO को पूरा नाम World Health Organization हो।
- स्थापना 7 April 1948 मा भएको हो।
- मुख्यालय Geneva, Switzerland मा रहेको छ।
- 7 April लाई World Health Day मनाइन्छ।
IMF र World Bank
| संस्था | पूरा नाम | मुख्यालय |
|---|---|---|
| IMF | International Monetary Fund | Washington D.C. |
| World Bank | International Bank for Reconstruction and Development | Washington D.C. |
- IMF ले मौद्रिक स्थिरता र आर्थिक सहयोगमा काम गर्छ।
- World Bank ले विकास निर्माण र गरिबी न्यूनीकरणमा सहयोग गर्छ।
SAARC
- SAARC को पूरा नाम South Asian Association for Regional Cooperation हो।
- स्थापना 8 December 1985 मा भएको हो।
- मुख्यालय Kathmandu, Nepal मा रहेको छ।
- सदस्य राष्ट्र 8 छन्।
| SAARC सदस्य राष्ट्र |
|---|
| Nepal, India, Pakistan, Bangladesh, Sri Lanka, Bhutan, Maldives, Afghanistan |
ASEAN
- ASEAN को पूरा नाम Association of Southeast Asian Nations हो।
- स्थापना 8 August 1967 मा भएको हो।
- मुख्यालय Jakarta, Indonesia मा रहेको छ।
- दक्षिण–पूर्वी एसियाली राष्ट्रहरूको क्षेत्रीय संगठन हो।
European Union (EU)
- EU युरोपेली राष्ट्रहरूको आर्थिक तथा राजनीतिक संगठन हो।
- मुख्यालय Brussels, Belgium मा रहेको छ।
- Euro यसको साझा मुद्रा हो।
NATO
- NATO को पूरा नाम North Atlantic Treaty Organization हो।
- स्थापना 4 April 1949 मा भएको हो।
- मुख्यालय Brussels, Belgium मा रहेको छ।
- यो सैनिक गठबन्धन हो।
One Liner Revision
✔ UNO स्थापना = 24 October 1945
✔ UNO Headquarter = New York
✔ Nepal UNO Member = 14 December 1955
✔ UNESCO Headquarter = Paris
✔ UNICEF Headquarter = New York
✔ WHO Headquarter = Geneva
✔ IMF Headquarter = Washington D.C.
✔ World Bank Headquarter = Washington D.C.
✔ SAARC स्थापना = 8 December 1985
✔ SAARC Headquarter = Kathmandu
✔ ASEAN Headquarter = Jakarta
✔ EU Headquarter = Brussels
✔ NATO स्थापना = 4 April 1949
✔ UNO Headquarter = New York
✔ Nepal UNO Member = 14 December 1955
✔ UNESCO Headquarter = Paris
✔ UNICEF Headquarter = New York
✔ WHO Headquarter = Geneva
✔ IMF Headquarter = Washington D.C.
✔ World Bank Headquarter = Washington D.C.
✔ SAARC स्थापना = 8 December 1985
✔ SAARC Headquarter = Kathmandu
✔ ASEAN Headquarter = Jakarta
✔ EU Headquarter = Brussels
✔ NATO स्थापना = 4 April 1949
Important MCQ
1. UNO कहिले स्थापना भएको हो?
A. 1920
B. 1945 October 24
C. 1948 April 7
D. 1955 December 14
उत्तर: B. 1945 October 24
A. 1920
B. 1945 October 24
C. 1948 April 7
D. 1955 December 14
उत्तर: B. 1945 October 24
2. UNO को मुख्यालय कहाँ छ?
A. Geneva
B. Paris
C. New York
D. Brussels
उत्तर: C. New York
A. Geneva
B. Paris
C. New York
D. Brussels
उत्तर: C. New York
3. WHO को मुख्यालय कहाँ छ?
A. Geneva
B. New York
C. Kathmandu
D. Jakarta
उत्तर: A. Geneva
A. Geneva
B. New York
C. Kathmandu
D. Jakarta
उत्तर: A. Geneva
4. SAARC को मुख्यालय कहाँ छ?
A. Delhi
B. Dhaka
C. Kathmandu
D. Colombo
उत्तर: C. Kathmandu
A. Delhi
B. Dhaka
C. Kathmandu
D. Colombo
उत्तर: C. Kathmandu
5. NATO कुन प्रकारको संगठन हो?
A. आर्थिक
B. सांस्कृतिक
C. सैनिक गठबन्धन
D. स्वास्थ्य संस्था
उत्तर: C. सैनिक गठबन्धन
A. आर्थिक
B. सांस्कृतिक
C. सैनिक गठबन्धन
D. स्वास्थ्य संस्था
उत्तर: C. सैनिक गठबन्धन
विश्वको इतिहास
Part 11 : एशिया, अफ्रिका र असंलग्न आन्दोलन (NAM)
उपनिवेशवाद (Colonialism)
- शक्तिशाली राष्ट्रले कमजोर राष्ट्रमाथि शासन गर्ने व्यवस्थालाई उपनिवेशवाद भनिन्छ।
- युरोपेली राष्ट्रहरूले एशिया र अफ्रिकाका धेरै देशहरूलाई उपनिवेश बनाएका थिए।
- ब्रिटेनलाई "सूर्य नअस्ताउने साम्राज्य" (Empire on which the Sun Never Sets) भनिन्थ्यो।
अफ्रिकाको स्वतन्त्रता आन्दोलन
- दोस्रो विश्वयुद्धपछि अफ्रिकामा स्वतन्त्रता आन्दोलन तीव्र भयो।
- घाना सन् 1957 मा स्वतन्त्र हुने पहिलो उप-सहारा अफ्रिकी देश हो।
- दक्षिण अफ्रिकामा रंगभेद (Apartheid) नीति लागू गरिएको थियो।
| देश | स्वतन्त्रता वर्ष |
|---|---|
| Ghana | 1957 |
| Nigeria | 1960 |
| Algeria | 1962 |
| Kenya | 1963 |
Nelson Mandela
- दक्षिण अफ्रिकाका महान नेता।
- रंगभेद (Apartheid) विरुद्ध आन्दोलनका प्रमुख व्यक्तित्व।
- 27 वर्ष जेल जीवन बिताएका।
- दक्षिण अफ्रिकाका पहिलो अश्वेत राष्ट्रपति बने।
- 1993 मा Nobel Peace Prize प्राप्त गरेका।
✔ Nelson Mandela = Father of Modern South Africa
Apartheid Policy
- दक्षिण अफ्रिकामा लागू गरिएको जातीय विभेद नीति।
- श्वेत र अश्वेत नागरिकबीच विभेद गरिन्थ्यो।
- 1994 मा Apartheid को अन्त्य भयो।
असंलग्न आन्दोलन (NAM)
- NAM = Non-Aligned Movement
- स्थापना 1961 मा भएको हो।
- शीतयुद्धको समयमा कुनै पनि शक्ति गुटमा नलाग्ने नीति।
- Belgrade (Yugoslavia) मा पहिलो सम्मेलन भएको थियो।
| संस्थापक नेता | देश |
|---|---|
| Jawaharlal Nehru | India |
| Josip Broz Tito | Yugoslavia |
| Gamal Abdel Nasser | Egypt |
| Sukarno | Indonesia |
| Kwame Nkrumah | Ghana |
Bandung Conference (1955)
- Indonesia को Bandung मा सम्पन्न।
- NAM को आधारशिला मानिन्छ।
- Asian-African solidarity को सुरुवात।
Arab League
- स्थापना : 1945
- मुख्यालय : Cairo, Egypt
- अरबी राष्ट्रहरूको क्षेत्रीय संगठन।
Organization of African Unity (OAU)
- स्थापना : 1963
- मुख्यालय : Addis Ababa, Ethiopia
- 2002 मा African Union (AU) मा रूपान्तरण।
African Union (AU)
- स्थापना : 2002
- मुख्यालय : Addis Ababa, Ethiopia
- उद्देश्य : अफ्रिकी एकता र विकास।
One Liner Revision
✔ Empire on which Sun Never Sets = Britain
✔ First Independent African Country = Ghana (1957)
✔ Apartheid = South Africa
✔ Nelson Mandela = First Black President of South Africa
✔ Nobel Peace Prize = Mandela (1993)
✔ NAM Establishment = 1961
✔ First NAM Summit = Belgrade
✔ NAM Founder = Nehru, Tito, Nasser, Sukarno, Nkrumah
✔ Bandung Conference = 1955
✔ Arab League = 1945
✔ OAU = 1963
✔ African Union = 2002
✔ First Independent African Country = Ghana (1957)
✔ Apartheid = South Africa
✔ Nelson Mandela = First Black President of South Africa
✔ Nobel Peace Prize = Mandela (1993)
✔ NAM Establishment = 1961
✔ First NAM Summit = Belgrade
✔ NAM Founder = Nehru, Tito, Nasser, Sukarno, Nkrumah
✔ Bandung Conference = 1955
✔ Arab League = 1945
✔ OAU = 1963
✔ African Union = 2002
Important MCQ
1. NAM को स्थापना कहिले भएको हो?
A. 1945
B. 1955
C. 1961
D. 1963
उत्तर: C. 1961
A. 1945
B. 1955
C. 1961
D. 1963
उत्तर: C. 1961
2. NAM को पहिलो सम्मेलन कहाँ भएको थियो?
A. Cairo
B. Jakarta
C. Belgrade
D. Delhi
उत्तर: C. Belgrade
A. Cairo
B. Jakarta
C. Belgrade
D. Delhi
उत्तर: C. Belgrade
3. Apartheid नीति कुन देशसँग सम्बन्धित छ?
A. Egypt
B. Nigeria
C. South Africa
D. Kenya
उत्तर: C. South Africa
A. Egypt
B. Nigeria
C. South Africa
D. Kenya
उत्तर: C. South Africa
4. दक्षिण अफ्रिकाका पहिलो अश्वेत राष्ट्रपति को हुन्?
A. Nkrumah
B. Mandela
C. Nasser
D. Tito
उत्तर: B. Nelson Mandela
A. Nkrumah
B. Mandela
C. Nasser
D. Tito
उत्तर: B. Nelson Mandela
5. Bandung Conference कहिले भएको थियो?
A. 1945
B. 1955
C. 1961
D. 1963
उत्तर: B. 1955
A. 1945
B. 1955
C. 1961
D. 1963
उत्तर: B. 1955
tirthuprety नीति नियमको पालना गरी कमेन्ट गर्नुहोस् , प्रत्येक कमेन्ट समीक्षा गरिनेछ।
comment url