📊 राष्ट्रिय जनगणना २०७८ : विशेष जानकारी
राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अन्तिम प्रतिवेदन
- 📅 सार्वजनिक मिति : वि.सं. २०७९ चैत्र १० गते
- 🏢 गर्ने निकाय : राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालय
- 🔢 कतिऔँ जनगणना : बाह्रौँ
- 🏛️ संघीय प्रणालीपछि पहिलो जनगणना
👥 जनसंख्या विवरण
- कुल जनसंख्या : २,९१,९२,४८०
- पुरुष : ४८.९६%
- महिला : ५१.०४%
- लैङ्गिक अनुपात : ९५.९१
- अन्य लिङ्गी : २,२८० (०.०२%)
📈 जनसंख्या वृद्धिदर
- हालको वृद्धिदर : ०.९२%
- सबैभन्दा बढी वृद्धिदर भएको जिल्ला : भक्तपुर (३.३५%)
- सबैभन्दा कम वृद्धिदर भएको जिल्ला : रामेछाप (–१.५७%)
📝 Exam Tip:
“०.९२% – भक्तपुर – रामेछाप”
यो लाइन सम्झिए MCQ सजिलै मिल्छ।
📌 जनघनत्व
- जनघनत्व : १९८ जना प्रति वर्ग किलोमिटर
- सबैभन्दा धेरै जनघनत्व (तराई) : ४६० जना/वर्ग कि.मि.
- सबैभन्दा कम जनघनत्व (हिमाली) : ३४ जना/वर्ग कि.मि.
- सबैभन्दा बढी जनघनत्व भएको जिल्ला : काठमाण्डौ (५,२६६)
- सबैभन्दा कम जनघनत्व भएको जिल्ला : मनाङ (३)
- सबैभन्दा बढी जनघनत्व भएको प्रदेश : मधेश प्रदेश (६३२)
- सबैभन्दा कम जनघनत्व भएको प्रदेश : कर्णाली प्रदेश (६०)
- दोस्रो र तेस्रो धेरै जनघनत्व भएका प्रदेश : बागमती र लुम्बिनी
📌 उमेर समूह अनुसार जनसंख्या
- १५–५९ वर्ष : ६१.९६%
- १४ वर्ष वा सोभन्दा कम : २७.८३%
- ६० वर्षभन्दा माथि : १०.२१%
📌 परिवार संख्या र आकार
- कुल परिवार संख्या : ६६,६६,३७०
- औसत परिवार आकार : ४.३७ जना
- सबैभन्दा ठूलो परिवार आकार भएको जिल्ला : रौतहट (५.४८)
- सबैभन्दा सानो परिवार आकार भएको जिल्ला : डोलखा (३.४८)
- भौगोलिक क्षेत्र अनुसार :
- हिमाल : ४.३३
- पहाड : ३.९९
- तराई : ४.५३
📝 Exam Memory Tip:
जनघनत्व 👉 १९८ | काठमाण्डौ 👉 ५,२६६ | मनाङ 👉 ३
उमेर 👉 १५–५९ = ६१.९६% | औसत परिवार 👉 ४.३७
जनघनत्व 👉 १९८ | काठमाण्डौ 👉 ५,२६६ | मनाङ 👉 ३
उमेर 👉 १५–५९ = ६१.९६% | औसत परिवार 👉 ४.३७
📌 प्रदेश अनुसार लैङ्गिक अनुपात
- सबैभन्दा धेरै लैङ्गिक अनुपात भएको प्रदेश : मधेश प्रदेश (१००.५५)
- सबैभन्दा कम लैङ्गिक अनुपात भएको प्रदेश : सुदूरपश्चिम प्रदेश (९८.४९)
📌 नपा / गापा जनसंख्या र लैङ्गिक अनुपात
- नगरपालिकाको जनसंख्या : ६६.१९%
- गाउँपालिकाको जनसंख्या : ३३.८१%
- नगरपालिका क्षेत्रको लैङ्गिक अनुपात : ९६.०४
- गाउँपालिका क्षेत्रको लैङ्गिक अनुपात : ९४.८६
📌 स्थानीय तह अनुसार जनसंख्या र वृद्धि दर
- सबैभन्दा धेरै जनसंख्या भएको नगरपालिका : काठमाडौँ महानगरपालिका (६,५२,४००)
- सबैभन्दा कम जनसंख्या भएको नगरपालिका : ढुलिमति नगरपालिका (९,५८१)
- सबैभन्दा धेरै जनसंख्या भएको गाउँपालिका : बैजनाथ गाउँपालिका (६१,४१२)
- सबैभन्दा कम जनसंख्या भएको गाउँपालिका : नापभूमि गाउँपालिका (३४६)
- २० हजारभन्दा कम जनसंख्या भएका नगरपालिका : ४५ वटा
- १ लाखभन्दा बढी जनसंख्या भएका नगरपालिका : ३७ वटा
- २० हजारभन्दा कम जनसंख्या भएका गाउँपालिका : ४७ वटा
- ५० हजारभन्दा बढी जनसंख्या भएका गाउँपालिका : १२ वटा
📝 Exam Memory Tip:
मधेश 👉 १००.५५ | सुदूरपश्चिम 👉 ९८.४९
नपा 👉 ६६% | गापा 👉 ३४%
काठमाडौँ महानगर 👉 सबैभन्दा धेरै
मधेश 👉 १००.५५ | सुदूरपश्चिम 👉 ९८.४९
नपा 👉 ६६% | गापा 👉 ३४%
काठमाडौँ महानगर 👉 सबैभन्दा धेरै
📌 सबैभन्दा धेरै जनसंख्या भएका ५ महानगरपालिका
- भरतपुर महानगरपालिका
- ललितपुर महानगरपालिका
- वीरगञ्ज महानगरपालिका
📌 सबैभन्दा कम जनसंख्या भएका ५ नगरपालिका (क्रमशः)
- ढुलीभेरी नगरपालिका, डोल्पा
- त्रिपुरासुन्दरी नगरपालिका, डोल्पा
- मादी नगरपालिका, संखुवासभा
- लालीगुराँस नगरपालिका, तेह्रथुम
- धर्मदेवी नगरपालिका, तेह्रथुम
📌 सबैभन्दा धेरै जनसंख्या भएका ५ गाउँपालिका (क्रमशः)
- बैजनाथ गाउँपालिका, बाँके
- राप्ती सोनारी गाउँपालिका, बाँके
- खजुरा गाउँपालिका, बाँके
- मायादेवी गाउँपालिका, रुपन्देही
- गैडहवा गाउँपालिका, रुपन्देही
📌 सबैभन्दा कम जनसंख्या भएका ५ गाउँपालिका (क्रमशः)
- नार्पभूमि गाउँपालिका, मनाङ
- चामे गाउँपालिका, मनाङ
- लो–घेकर दामोदरकुण्ड गाउँपालिका, मुस्ताङ
- लोमन्थाङ गाउँपालिका, मुस्ताङ
- मनाङ डिस्याङ गाउँपालिका, मनाङ
📌 जनसंख्या वृद्धि सम्बन्धी तथ्य
- जनसंख्या वृद्धिदर २ प्रतिशतभन्दा बढी रहेका नगरपालिका : ४८
- जनसंख्या वृद्धिदर ऋणात्मक रहेका नगरपालिका : ६९
📝 Exam Memory Tip:
कम जनसंख्या 👉 मनाङ, डोल्पा, मुस्ताङ
धेरै गाउँपालिका 👉 बाँके, रुपन्देही
ऋणात्मक वृद्धिदर 👉 ६९ नगरपालिका
कम जनसंख्या 👉 मनाङ, डोल्पा, मुस्ताङ
धेरै गाउँपालिका 👉 बाँके, रुपन्देही
ऋणात्मक वृद्धिदर 👉 ६९ नगरपालिका
- ■ भरतपुर महानगरपालिका
- ■ ललितपुर महानगरपालिका
- ■ वीरगञ्ज महानगरपालिका
📊 स्थानीय तह अनुसार जनसंख्या वृद्धिदर
- 👉 जनसंख्या वृद्धिदर २ प्रतिशत भन्दा बढी रहेका गाउँपालिकाको संख्या : ६
- 👉 जनसंख्या वृद्धिदर ऋणात्मक रहेका गाउँपालिकाको संख्या : १५०
- 👉 सबैभन्दा बढी जनसंख्या वृद्धिदर भएको नगरपालिका : कागेश्वरी मनहरा (७.४४%) – काठमाडौं
- 👉 सबैभन्दा कम जनसंख्या वृद्धिदर भएको नगरपालिका : साँफेबगर नगरपालिका – अछाम
- 👉 सबैभन्दा बढी जनसंख्या वृद्धिदर भएको गाउँपालिका : कचन गाउँपालिका (२.४९%) – रुपन्देही
- 👉 सबैभन्दा कम जनसंख्या वृद्धिदर भएको गाउँपालिका : साइपाल गाउँपालिका (-३.९६%) – बाजुरा
🏘️ जिल्ला अनुसार जनसंख्या र वृद्धिदर
- 👉 सबैभन्दा बढी जनसंख्या भएको जिल्ला : काठमाडौं (२०,५२,५७० जना)
- 👉 सबैभन्दा कम जनसंख्या भएको जिल्ला : मनाङ (५,६४५ जना)
- 👉 बढी जनसंख्या भएका ५ जिल्ला : काठमाडौं, मोरङ, रुपन्देही, झापा, सुनसरी
- 👉 कम जनसंख्या भएका ५ जिल्ला : मनाङ, मुस्ताङ, डोल्पा, रसुवा, हुम्ला
- 👉 जनसंख्या वृद्धिदर ऋणात्मक भएका जिल्ला : ३४
- 👉 जनसंख्या वृद्धिदर धनात्मक भएका जिल्ला : ४३
📈 सबैभन्दा धेरै जनसंख्या वृद्धिदर भएका ५ जिल्ला
- ■ भक्तपुर (३.३५%)
- ■ रुपन्देही (२.३३%)
- ■ चितवन (२.०७%)
- ■ बाँके (१.७७%)
- ■ झापा (१.७७%)
📉 सबैभन्दा कम जनसंख्या वृद्धिदर भएका ५ जिल्ला
- ■ रामेछाप (-२.६७%)
- ■ खोटाङ (-२.५६%)
📉 जनसंख्या वृद्धिदर ऋणात्मक भएका जिल्ला
- ■ मनाङ (-२.२९%)
- ■ भोजपुर (-२.२९%)
- ■ तेह्रथुम (-२.३०%)
👉 हिमाली जिल्लामध्ये सबैभन्दा बढी जनसंख्या वृद्धिदर भएको जिल्ला : मुगु
🌍 भौगोलिक क्षेत्र अनुसार जनसंख्या
- ■ तराई : ५३.६१% (१,५६,३४,००६ जना)
- ■ पहाड : ४०.३१% (१,२७,५५,६२४ जना)
- ■ हिमाल : ६.०८% (१७,५२,४८६ जना)
🏛️ प्रदेश अनुसार जनसंख्या
- ■ सबैभन्दा बढी जनसंख्या भएको प्रदेश : बागमती प्रदेश (२०.१७%)
- ■ सबैभन्दा कम जनसंख्या भएको प्रदेश : कर्णाली प्रदेश (५.९७%)
- ■ जनसंख्या क्रम (घट्दो क्रममा) : बागमती → मधेश → कोशी → लुम्बिनी → सुदूरपश्चिम → गण्डकी → कर्णाली
- ■ प्रारम्भिक प्रतिवेदन अनुसार सबैभन्दा बढी जनसंख्या भएको प्रदेश : मधेश प्रदेश
📊 प्रदेश अनुसार जनसंख्या वृद्धिदर
- ■ सबैभन्दा बढी जनसंख्या वृद्धिदर भएको प्रदेश : लुम्बिनी (२.३४%)
- ■ सबैभन्दा कम जनसंख्या वृद्धिदर भएको प्रदेश : गण्डकी (०.२५%)
- ■ दोस्रो धेरै जनसंख्या वृद्धिदर भएको प्रदेश : मधेश (१.९९%)
📘 देशको समग्र साक्षरता अवस्था
- ■ कुल साक्षरता दर : ७६.२%
- ■ पुरुषको साक्षरता दर : ८३.६%
- ■ महिलाको साक्षरता दर : ६९.४%
🏛️ प्रदेश अनुसार साक्षरता अवस्था
- ■ सबैभन्दा धेरै साक्षरता दर भएको प्रदेश : बागमती प्रदेश (८२.१%)
- ■ सबैभन्दा कम साक्षरता दर भएको प्रदेश : मधेश प्रदेश (६३.५%)
- ■ पुरुष साक्षरता दर सबैभन्दा उच्च प्रदेश : गण्डकी प्रदेश
- ■ दोस्रो धेरै साक्षरता दर भएको प्रदेश : गण्डकी प्रदेश (७९.७%)
🗺️ जिल्ला अनुसार साक्षरता अवस्था
- ■ सबैभन्दा धेरै साक्षरता दर भएको जिल्ला : काठमाडौं (८९.३%)
- ■ सबैभन्दा कम साक्षरता दर भएको जिल्ला : रौतहट (५७.४%)
♿ अपाङ्गता अवस्था
- ■ कुनै न कुनै प्रकारको अपाङ्गता भएका व्यक्ति : २.२%
- ■ अपाङ्गता भएका व्यक्तिमा पुरुष : ४५.२%
- ■ अपाङ्गता भएका व्यक्तिमा महिला : ५४.८%
🏠 मुख्य प्रयोग अनुसार घरको संख्या
- ■ मुख्य आवासका लागि प्रयोग भएको घर : ७५.५%
- ■ गोठ / धनसार / भान्सा : १०.१%
- ■ खाली घर : ६.३%
- ■ प्रदेशगत रूपमा मुख्य आवास घर सबैभन्दा बढी : लुम्बिनी प्रदेश (७५%)
- ■ मुख्य आवास घर सबैभन्दा कम : सुदूरपश्चिम प्रदेश (६६%)
🔑 घर स्वामित्व अवस्था
- ■ आफ्नै स्वामित्वको घरमा बस्ने : ६५.०%
- ■ भाडामा बस्ने : १२.८%
- ■ संस्थागत एकाइमा बस्ने : ०.६%
- ■ अन्य परिवारको स्वामित्वको घरमा बस्ने : ०.९%
🚰 खानेपानी अवस्था
- ■ धारा / पाइपको पानी पिउने : ५७.०%
- ■ ट्युबवेल / हाते पम्प : २९.६%
- ■ ढाकिएको इनार / कुवा : ३.५%
- ■ मूल / धारा : ३.९%
- ■ जार / बोतल : ४.६%
- ■ खुला इनार / कुवा : २.१%
- ■ नदी / खोलाबाट : ०.४%
🧠 One-Line Revision (Exam Trick)
घर → ७५% आवास | ६५% आफ्नै घर
पानी → ५७% धारा | ३०% ट्युबवेल
🔥 खाना पकाउन प्रयोग गरिने इन्धन
- ■ काठ / दाउरा : ४५.०%
- ■ एलपी ग्यास : ४४.३%
- ■ बिजुली : ०.५%
- ■ गुँड / गोबर : २.९%
- ■ बायोग्यास : १.२%
- ■ मट्टीतेल : ०.६%
- ■ अन्य : ०.५%
💡 बत्ती बाल्न प्रयोग हुने स्रोत
- ■ बिजुली प्रयोग गर्ने : ९२.२%
- ■ सोलार / सौर्य ऊर्जा : ६.६%
- ■ मट्टीतेल : ०.६%
- ■ अन्य : ०.६%
✈️ विदेश गएका व्यक्ति
- ■ कुल संख्या : २२ लाख १० हजार ५ सय १२ जना
- ■ पुरुष : १७,११,६७५ जना (७२.३%)
- ■ महिला : ५,०८,८३७ जना (२७.७%)
- ■ महिला परिमाणु : ३१.५५%
🧠 One-Line Revision (Exam Trick)
खाना → काठ ४५% | ग्यास ४४%
बत्ती → बिजुली ९२%
विदेश → २२ लाख (७२% पुरुष)
👶 बालबालिकाको जन्मदर्ता सम्बन्धी अवस्था
- ■ जन्म दर्ता गर्ने जनसंख्या : ७४.०%
- ■ जन्म दर्ता नगर्ने जनसंख्या : २६.०%
-
■ प्रदेशगत रूपमा
सबैभन्दा बढी जन्मदर्ता : कर्णाली प्रदेश (७६.३%)
सबैभन्दा कम जन्मदर्ता : बागमती प्रदेश (६७%)
🌍 नेपालमा बसोबास गर्ने विभिन्न देशका नागरिकको अवस्था
- ■ जम्मा नेपाली नागरिक : ९९.४३%
- ■ भारतीय नागरिक : ०.४६%
- ■ चिनियाँ नागरिक : ०.०१%
- ■ भारत बाहेक सार्क देशका नागरिक : ५४८ जना
- ■ अन्य देशका नागरिक : ०.०२%
🧠 One-Line Revision (Exam Memory)
जन्मदर्ता → ७४% (कर्णाली ↑, बागमती ↓)
नागरिकता → नेपाली ९९.४३%
tirthuprety नीति नियमको पालना गरी कमेन्ट गर्नुहोस् , प्रत्येक कमेन्ट समीक्षा गरिनेछ।
comment url