राष्ट्रिय पाठ्यक्रम प्रारूप, २०७६
राष्ट्रिय पाठ्यक्रम प्रारूप, २०७६
ONLY IMPORTANT • Exam Revision Sheet • A4
📌 स्वीकृत मिति
✔ स्वीकृत मिति : २०७६ / ५ / २०
📄 दस्तावेजका प्रकार
- मार्गदर्शक दस्तावेज
- गतिशील दस्तावेज
⏳ पठनपाठनको समयावधि
✔ वार्षिक पठनपाठन अवधि : २०५ दिन
- विद्यालय खुल्ने दिन : २२० दिन
- प्राथमिक शिक्षा (२०६२) : १९२ दिन
- आधारभूत शिक्षा (२०६९) : २१० दिन
⏱️ कक्षा समय संरचना
✔ एक पिरियड बराबर : १ घण्टा (६० मिनेट)
✔ एक पाठ्यघण्टा : ३२ घण्टा (कार्य घण्टा)
📊 पाठ्यक्रम परीक्षण तथा कार्यान्वयन तालिका
- २०७६ → परीक्षण कक्षा : कक्षा १
- २०७७ → परीक्षण कक्षा : कक्षा २, ३, ६ | लागू कक्षा : ११, १२
- २०७८ → परीक्षण कक्षा : कक्षा ४, ७, ९ | लागू कक्षा : २, ३, ६, १२
- २०७९ → लागू कक्षा : ४, ७, ९
- २०८० → लागू कक्षा : ५, ८, १०
✔ परीक्षण नगरिएका कक्षा :
कक्षा ५, ८, १०, ११, १२
🏫 पाठ्यक्रम संरचना
- विद्यालय शिक्षा : दुई तह (आधारभूत + माध्यमिक)
- प्रारम्भिक बाल विकास तथा शिक्षा : १ वर्ष
- आधारभूत तह : कक्षा १–८ (८ वर्ष)
- माध्यमिक तह : कक्षा ९–१२ (४ वर्ष)
⭐ संरचना : १ + ८ + ४
📝 Exam Focus Keywords
स्वीकृत मिति २०७६/५/२० २०५ दिन १ घण्टा = ६० मिनेट १+८+४ आधारभूत १–८ माध्यमिक ९–१२शिक्षा ऐन २०२८ (आठौँ संशोधन)
Exam Important Revision Sheet
📌 ऐन अनुसारको संरचना
✔ आधारभूत तह + माध्यमिक तह
✔ (आधारभूत = प्रारम्भिक बालविकासदेखि कक्षा ८)
✔ (माध्यमिक = कक्षा ९ देखि १२)
✔ (आधारभूत = प्रारम्भिक बालविकासदेखि कक्षा ८)
✔ (माध्यमिक = कक्षा ९ देखि १२)
⭐ संरचना : १ + ८
📘 पाठ्यक्रमको ढाँचा
- आधारभूत तह (कक्षा १–३) : एकीकृत पाठ्यक्रम
- एकीकृत पाठ्यक्रमका प्रकार :
- विषयगत
- बहु विषयगत
- अन्तर विषयगत
✔ बहु विषयगत = एउटा विषयले अर्को विषयलाई सहयोग गर्ने
(नेपाली, गणित, अङ्ग्रेजी, सरोकार)
(नेपाली, गणित, अङ्ग्रेजी, सरोकार)
✔ अन्तर विषयगत = एउटै विषयभित्र विभिन्न विषयका विषयवस्तु
(विज्ञान + सामाजिक + स्वास्थ्य + सिर्जनात्मक कला)
(विज्ञान + सामाजिक + स्वास्थ्य + सिर्जनात्मक कला)
🏫 विद्यालय शिक्षाको तहगत संरचना
| विद्यालयको तह | कक्षा | उमेर समूह | सिकाइ क्षमता स्तर |
|---|---|---|---|
| प्रारम्भिक बाल विकास | बालविकास | ४ वर्ष | - |
| आधारभूत | कक्षा १–३ | ५–७ वर्ष | तह १ |
| कक्षा ४–५ | ८–९ वर्ष | तह २ | |
| कक्षा ६–८ | १०–१२ वर्ष | तह ३ | |
| माध्यमिक | कक्षा ९–१० | १३–१४ वर्ष | तह ४ |
| कक्षा ११–१२ | १५–१६ वर्ष | तह ५ |
🎓 माध्यमिक तह (कक्षा ९–१२)
✔ माध्यमिक शिक्षा तीन धारमा विभाजन
- साधारण
- प्राविधिक तथा व्यावसायिक
- परम्परागत
✔ साधारण धारमा पाँच अनिवार्य विषय :
नेपाली, अङ्ग्रेजी, गणित, विज्ञान, सामाजिक
नेपाली, अङ्ग्रेजी, गणित, विज्ञान, सामाजिक
📝 Exam Key Points
८औँ संशोधन १+८ संरचना एकीकृत पाठ्यक्रम बहु विषयगत अन्तर विषयगत ५ तह सिकाइ क्षमता ३ धार माध्यमिकसाधारण धार (कक्षा ११–१२)
ONLY IMPORTANT • Exam Revision Sheet
📌 साधारण धार – अनिवार्य विषय
✔ कक्षा ११ र १२ मा : अङ्ग्रेजी र नेपाली अनिवार्य
✔ कक्षा ११ मा : सामाजिक अध्ययन
✔ कक्षा १२ मा : जीवन उपयोगी शिक्षा
(न्यूनतम १ पाठ्यघण्टा बराबर सूचना तथा प्रविधिसम्बन्धी विषयवस्तु समावेश)
✔ कक्षा ११ मा : सामाजिक अध्ययन
✔ कक्षा १२ मा : जीवन उपयोगी शिक्षा
(न्यूनतम १ पाठ्यघण्टा बराबर सूचना तथा प्रविधिसम्बन्धी विषयवस्तु समावेश)
📘 विषय संख्या
- साधारण धार – ऐच्छिक प्रथमका लागि : ४२ विषय
- साधारण धार – ऐच्छिक द्वितीयका लागि : ३७ विषय
✔ कक्षा ११ र १२ मा :
३ वटा ऐच्छिक विषय + १ अतिरिक्त ऐच्छिक विषय
३ वटा ऐच्छिक विषय + १ अतिरिक्त ऐच्छिक विषय
📝 विद्यार्थी मूल्याङ्कन
✔ आन्तरिक मूल्याङ्कन : २५
✔ आवधिक (बाह्य) मूल्याङ्कन : ७५
✔ कुल समय : ३ घण्टा
✔ आवधिक (बाह्य) मूल्याङ्कन : ७५
✔ कुल समय : ३ घण्टा
📊 पाठ्यक्रम मूल्याङ्कनका आधारहरू
- विद्यार्थीको उपलब्धि स्तर
- शिक्षकको कार्यसम्पादन स्तर
- पठनपाठनमा प्रयोग गरिएको समय
- विद्यार्थीको व्यक्तिगत तथा सामाजिक व्यवहार र प्रभाव
- अभिभावक तथा समाजको सिकाइप्रतिको अपेक्षा र प्रतिक्रिया
- सरोकावालाको विद्यालयप्रतिको धारणा
🔗 एकीकृत पाठ्यक्रमको अवधारणा
✔ विभिन्न अन्तरसम्बन्धित विषयहरू एकीकृत गरी तयार गरिएको पाठ्यक्रम
✔ फरक–फरक विषय क्षेत्रका सिकाइ क्षमताहरू एउटै पाठ्यक्रममा समावेश
✔ फरक–फरक विषय क्षेत्रका सिकाइ क्षमताहरू एउटै पाठ्यक्रममा समावेश
📚 पाठ्यक्रम एकीकरणका चार ढाँचा
- १. विषयगत : अलग–अलग विषयका लागि अलग समय निर्धारण गरी सिकाइ सञ्चालन
- २. बहुविषयक : विभिन्न विषयबाट अन्तरसम्बन्धित विषयवस्तु कायम राख्ने
- ३. अन्तरविषयक : दुई वा दुईभन्दा बढी विषय मिसाएर एउटै सिकाइ अनुभव प्रदान
- ४. विषयविहीन : विषय सीमा कायम नराखी समस्या वा घटनामा आधारित सिकाइ
⭐ एकीकृत पाठ्यक्रमको आवश्यकता
- सिकाइ उपलब्धिलाई वास्तविक जीवनमा रूपान्तरण गर्न
- सिकाइ खण्डीकरणबाट हुने क्षति रोक्न
- सबै विषयका अपेक्षालाई सन्तुलित रूपमा समेट्न
- विद्यार्थीका चारै क्षमता विकासमा अवसर प्रदान गर्न
📝 Exam Key Tags
कक्षा ११–१२ २५+७५ ३ घण्टा एकीकृत पाठ्यक्रम ४ ढाँचा साधारण धारआधारभूत तह (कक्षा १–५)
ONLY IMPORTANT • Exam Revision
📌 मुख्य अवधारणा
✔ कक्षा १ देखि ५ मा विषयगत शिक्षकको व्यवस्था नगरी
✔ एकीकृत सिद्धान्तको आधारमा शिक्षण
✔ एकीकृत सिद्धान्तको आधारमा शिक्षण
📘 तहगत पाठ्यक्रम संरचना
| सिकाइ क्षेत्र | मुख्य सीपहरू | वार्षिक घण्टा |
|---|---|---|
| आधारभूत सीप (६ क्षेत्र) |
शारीरिक, संवेगात्मक, सामाजिक–सांस्कृतिक तथा नैतिक, बौद्धिक तथा मानसिक, स्वास्थ्य–पोषण–सुरक्षा–वातावरण, सृजनात्मक | ३८४ |
| विषयगत सीप | भाषिक, पूर्व गणितीय, दृश्यकला, कार्य तौरतरिका र सृजनशीलता, वरपरको वातावरण, सामाजिक | १९२ |
| जम्मा | ५७६ | |
✔ मनोरञ्जन क्रियाकलाप, बाह्य खेल र आराम समय बाहेक
✔ दैनिक कम्तीमा १ घण्टा = वार्षिक २५६ घण्टा (अलग)
✔ दैनिक कम्तीमा १ घण्टा = वार्षिक २५६ घण्टा (अलग)
🏫 विद्यालय शिक्षाको दृष्टिकोण
✔ समाजवाद उन्मुख सामाजिक न्यायमा आधारित
✔ सक्षम र प्रतिस्पर्धी नागरिक विकास
✔ सक्षम र प्रतिस्पर्धी नागरिक विकास
🎯 विद्यालय शिक्षाको वर्तमान राष्ट्रिय उद्देश्यहरू: १२ (Very Important)
📌 लोकसेवा / शिक्षक सेवा / आन्तरिक परीक्षामा सिधै प्रश्न आउने भाग
- अन्तर्निहित प्रतिभा प्रस्फुटन गरी व्यक्तित्व विकास
- चरित्रवान, एवं जिम्मेवार नागरिक तयार
- रोजगार तथा स्वरोजगार उन्मुख, उत्पादनमुखी, उद्यमशील र शिपयुक्त नागरिक तयार
- सामाजिक सद्भाव तथा सहिष्णुता र राष्ट्रिय एकता सुदृढ गर्ने सहयोग
- दिगो विकासमा योगदान गर्ने सचेत नागरिक तयार
- समतामूलक, समावेशी, न्यायपूर्ण र समाजवाद उन्मुख राष्ट्र निर्माणमा मदत
- विश्व परिवेश सुहाउँदो दक्ष जनशक्ति तयार
- वैज्ञानिक सुझबुझ भएको तथा अनुसन्धानमुखी जनशक्ति तयार
- रचनात्मक तथा समालोचनात्मक चिन्तन, जीवनोपयोगी सीप, सहिष्णु र भाषिक सक्षमतामा निपुण नागरिक तयार
- नेपाली पहिचान र जीवनशैलीप्रति गौरव गर्ने नागरिक तयार
- सम्भावित जोखिम न्यूनीकरण तथा विपद् व्यवस्थापन गर्न सक्षम नागरिक तयार
- समृद्ध राष्ट्र निर्माणका निम्ति आवश्यक मानव संसाधनको विकास
✔ कुल उद्देश्य = १२ वटा
🧠 One-Glance Memory Trick
प्रतिभा → चरित्र → रोजगारी → एकता → दिगोपन → समावेशिता → विश्वदृष्टि → अनुसन्धान → रचनात्मकता → पहिचान → विपद् व्यवस्थापन → राष्ट्र निर्माण
📝 Exam Key Tags
एकीकृत सिद्धान्त कक्षा १–५ ५७६ घण्टा ६ आधारभूत सीप राष्ट्रिय उद्देश्य🎯 राष्ट्रिय नागरिक विकास लक्ष्य (Important)
- रचनात्मक तथा समालोचनात्मक चिन्तन र जीवनोपयोगी सीपयुक्त नागरिक
- नेपाली पहिचान र जीवनशैलीप्रति गर्व गर्ने नागरिक
- सम्भावित जोखिम न्यूनीकरण तथा विपद् व्यवस्थापन गर्न सक्षम नागरिक
- समृद्ध राष्ट्र निर्माणका लागि आवश्यक मानव संसाधन विकास
🧠 शिक्षण तहगत सक्षमताहरू
✔ सक्षमता = ज्ञान + सीप + प्रवृत्ति + मूल्य + काम गर्ने तत्परता
| तह | कक्षा | सक्षमता संख्या |
|---|---|---|
| बाल विकास | – | ६ वटा |
| आधारभूत शिक्षा | १–३ | ७ वटा |
| आधारभूत शिक्षा | ४–५ | ८ वटा |
| आधारभूत शिक्षा | ६–८ | १३ वटा |
| माध्यमिक शिक्षा | ९–१० | ११ वटा |
| माध्यमिक शिक्षा | ११–१२ | १५ वटा |
📘 पाठ्यक्रममा आधारित शिक्षण सिकाइ (Key Points)
- औपचारिक शिक्षाको मूल दस्तावेज = पाठ्यक्रम
- अपेक्षित सिकाइ उपलब्धि र सक्षमता प्राप्त गराउने शिक्षण क्रियाकलाप
- निश्चित ज्ञान, सीप र धारणा समाहित
- पाठ्यपुस्तक तथा प्रयोगात्मक सामग्रीको प्रयोग
- पाठ्यक्रमकै आधारमा पाठ्यपुस्तक निर्माण
📝 Exam Focus Lines
✔ सक्षमता शब्दको सूत्र
✔ कक्षा अनुसार सक्षमता संख्या
✔ पाठ्यक्रम = शिक्षणको मूल दस्तावेज
✔ नागरिक विकास लक्ष्य
✔ कक्षा अनुसार सक्षमता संख्या
✔ पाठ्यक्रम = शिक्षणको मूल दस्तावेज
✔ नागरिक विकास लक्ष्य
📌 पाठ्यक्रमको अभावमा शिक्षण (Exam Point)
- पाठ्यक्रममा उल्लिखित विषयवस्तु अन्य स्रोतबाट संकलन गरी शिक्षण गर्न सकिने
- शिक्षक निर्देशिकाको सहयोगमा शिक्षण विधि, सामग्री, विद्यार्थी–शिक्षक भूमिका स्पष्ट गरी शिक्षण सम्भव
⭐ पाठ्यक्रमको महत्व (Very Important)
✔ लोकसेवा / शिक्षक सेवा परीक्षामा बारम्बार सोधिने
- शैक्षिक योजना निर्माण गर्न
- पाठ्यक्रमका साधारण र विशिष्ट उद्देश्य हासिल गर्न
- दैनिक शिक्षण योजना बनाई कार्यान्वयन गर्न
- बालकेन्द्रित शिक्षण विधि छनोट र प्रयोग गर्न
- आवश्यक शैक्षिक सामग्री निर्माण र प्रयोगमा सहयोग लिन
- कमजोर विद्यार्थीलाई सुधारात्मक शिक्षण गर्न
- निरन्तर विद्यार्थी मूल्याङ्कनको अवधारणा अनुरूप शिक्षण गर्न
- शिक्षकले स्व-मूल्याङ्कन गरी शिक्षण–सिकाइ प्रक्रिया सुधार ल्याउन
- शिक्षण विधिमा विविधता ल्याई विद्यार्थीलाई सक्रिय बनाउन
- समग्र शिक्षण प्रक्रियामा भएका कमजोरी पहिचान गरी सुधार गर्न
📝 One-Line Revision (Last Page)
✔ पाठ्यक्रम = शिक्षणको मूल आधार
✔ योजना, विधि, मूल्याङ्कन सबैको मार्गदर्शक
✔ विद्यार्थी केन्द्रित शिक्षणको आधार
✔ योजना, विधि, मूल्याङ्कन सबैको मार्गदर्शक
✔ विद्यार्थी केन्द्रित शिक्षणको आधार
tirthuprety नीति नियमको पालना गरी कमेन्ट गर्नुहोस् , प्रत्येक कमेन्ट समीक्षा गरिनेछ।
comment url